Brexit: the case of country that walks away from what it wants most

Brexit. Are you still paying attention to it? In continental Europe, not many are. For all its importance, it is basically a sideshow. Probably this is a good thing for the European negotiators. It gives Michel Barnier and his colleagues a stable base on which to negotiate. If the source can be believed, Brexit was not even a topic in the failed coalition talks in Germany, as all three parties agreed wholeheartedly on the European position.

How did we get into this mess?

So, it really does not look well for the British government in the negotiations that are now taking place. The payment to be made by the British on the ‘Brexit bill’ is getting closer and closer to the 80 million Euro or so requested by Europe (but we will all stay silent on this, don’t we?). Meanwhile both the Irish government and the Democratic Unionist Party threaten to derail the whole process with their concerns about the borders with Northern Ireland. No doubt other countries are waiting in the wings with their concerns and demands. Britain faces a remarkably united front in a way many who care about the future of Europe should think about deeply, for better and for worse.

Still, it is not only the British that should ask themselves, ‘What have we gotten ourselves in for?’ All of us should ask: how on earth did we get ourselves into this mess? Without this reflection, it is just a matter of time before we get ourselves into another mess (and still have the Brexit one to deal with).

How deep the divide?

Here two sources are provided that each give an answer to that question of how we got into that mess (again).

It starts with an article in the Financial Times (warning: paywall) about the negotiations the British did in the ‘60’s (failed) and ‘70’s with the EEC, the predecessor of the EU. There are remarkable similarities in the way the British underestimated the dynamics of the negotiation process. It makes for interesting reading, because if ever there was a repeat of history, it is now (though, if anything, the conditions for British success are even less favourable than then). The same misinterpretation of motives, the same way the British underestimate the impact of the European ‘mechanistic’ way of negotiation. Unbelievable.

Flying above the beach

The other thing that should be read is this: the transcript of a lecture that Sir Ivan Rogers gave recently at Hertford College in Oxford. He was not only from 2013 to 2017 UK’s former EU ambassador, but before that also David Cameron’s main adviser for Europe, based in the Prime Minister’s Office at Number 10. It is a long read, to be sure, but it is absolutely well worth reading it. This not only for its fascinating account of how the decision on the Brexit referendum came to be made, but also because it shows very well which (mis)conceptions there were and are in both the British and EU camp when it comes to negotiation.

In his speech, he sort of flies above the divide between Britain and the EU, like a Spitfire without bullets left above the beaches of Dunkirk. And if I may further misuse the metaphor; with below him the grey helmets of tens of thousands of pensioners forced to abandon their sunny homes on the continent. Here I will deal first a bit with the point about the negotiations and then summarize a few of my own findings.

The case of the country that walks away from what it wants most

One of the many interesting quotes from the lecture holds the key to both present and past negotiations between the continent and the EU:

“Whether others fear that you will walk away in any negotiation depends not on frequency, volume and vehemence of threats to do so. It depends on whether, as they assess them, the other side thinks you can walk away to a better state of the world than you are walking away from.”

Time and again, David Cameron came with proposals to create a special place for Britain within the EU. In a way he knew that the British proposals never stood much of chance to be adapted. Each proposal was made more from the perspective from British political realities then from a clear assessment of what the other countries wanted to hear, but there was one thing that rang true to at least some of the member state: to let the internal market work better. Further economic integration, fostering trade, was something no one could reasonably object to. This position was the base from which all the more contrarian proposals could be launched. In political terms, for a long time there was no reward in challenging the EU partners too much. A defensive, sometimes obstructive, position was for a long time good enough, and often more for internal British consumption than from a desire for immediate change. Meanwhile the virtues of the internal market were sold to anyone with ears to hear.

The remarkable thing is that the present negotiations seem to work from the presumption that a working internal market is something the continent wants, not the British. The world is better off without Britain in the internal market. The British would not put it as literal as I put it here, but this is de facto their position. The benefits of free trade outweigh that of the internal market? I do not know who believes this, but certainly not the last four British governments. Even Margaret Thatcher poured much money and effort into building that internal market. And now they are walking away from that internal market, walking away from what they perhaps wanted most of all the members.

What changed the world?

So, what changed the world? Two things stand out from Sir Ivan Rogers lecture. The first is the rise of the net contribution to the EU budget, the second the issue of the influx of Eastern European labour to the UK. From continental perspective, this is incomprehensible. The first was a direct consequence of the enlargement of the EU, which was championed most of all by Britain. The second is even more idiotic one, from continental perspective. Not only did the British already have an exception from the agreement to take in refugees the way other European countries have, the British government very much accepted at the time the influx from Eastern Europe, even forgoing the adjustment period that all the other countries applied (economic growth that year was projected to be rather slow, also because of demographic factors. Adjusted for the production capacity of the foreign workers the figures became better).

But this was all before the economic crisis. Never popular with the British people, the EU became an easy scapegoat for all that was economically wrong, never mind that the City of London was at the financial centre of it all. The longer British and EU kept on rationalizing from the perspective of the internal market, the longer they ignored the rising sentiment against the EU, the more it became a very frail negotiation strategy. It does not look like David Cameron ever did something very ‘wrong’. He probably did better than his predecessors. The internal market strategy just ran empty. Resurrecting the danger of losing that market as central part of the referendum strategy, was in that sense also an empty strategy. Into that emptiness came the danger of more strangers taking away our jobs, a foreign court as supreme master and the idea that we British know better to run the economy than the mules in Brussels do.

Reinventing the world as it is

Let’s go back to the present by going back to that quote: “Whether others fear that you will walk away in any negotiation depends not on frequency, volume and vehemence of threats to do so. It depends on whether, as they assess them, the other side thinks you can walk away to a better state of the world than you are walking away from.”

So far, the EU has shown a united front. It has a clear negotiation strategy. It accepts a Brexit, as article 50 has been invoked. It does not want or need to humiliate Britain. Yet, as long as it holds on to the four basic elements of the EU, including the free flow of people, the result will be a Britain that is no longer part of the internal market. Even with a ‘soft’ Brexit, the implications are bad. But the world has changed so much in some British eyes, it is not impossible that a ‘better state of the world’ will mean walking away from the negotiation table, with no foreseeable return. Then what?

Considering the depth of the divisions within Britain, there is no way the EU can or should force the British back to the negotiation table. Damage limitation, that should be the bottom line. They really have to do this themselves. Maybe the failures of the negotiations in British eyes, will also mean a breakdown of the British government. But even then, the resulting new elections will only be a first step – given Labour’s own problems, no more than that – towards a more realistic view and perhaps another, more realistic negotiation. Remain will not be in the cards for a long time, if ever. If it would happen, it is probably because Germany and other key countries will give up on free flow of people, but that is certainly not in the cards yet – and has never been the real reason for Brexit. No, reinventing the world as it is, will take a long, long time.

What now, Britain?

Working from the assumption that any outcome of the negotiations will be a loss-loss scenario, it is the British that will have to get their act together first. More than anything, this means getting their industrial base in order. Have a look at this scheme, comparing German and British productivity numbers: most of Britain is at the level of the worst parts of East Germany. It cannot compete. Restarting the economy means reinventing the educational system. It can work – history shows Britain has done it before – but it will take many years.

It could be, though it is hard to imagine, that many British will say that the City of London will come out well from Brexit. This would be good enough for the whole of the British economy. In this scenario, the City will deregulate and cut rates for financial services like a madman, making London more the financial centre of the world economy than ever. Perhaps it would work for a short while for the British – if you don’t care for the people in Nottingham and Wales – but it is more likely that European and other countries will sense that the City beast is wounded and push the city out of business with a combination of even sharper rates and a safer regulatory environment.

There is something else that is urgently needed for the British (and others): a rediscovery of the middle ground. There is a small passage in Ivan Rogers lecture, that is of wider significance than a purely historic one. It has to do with membership of the EPP, the Europe’s Peoples Party. Leaving the EPP was logical from the position the Conservative Party had taken, the decision might even have helped him to become party leader, but it meant that David Cameron did no longer sit on the table where the most important decisions were made. Well, he was warned. But Ivan Rogers gives it deeper meaning by stating: ‘Not many Tories now intuitively understand Christian Democrats in the way they did 20 years ago. The same is true in reverse.’ In my terms: the Conservatives have left the middle ground. Successive prime ministers have recognized the danger in this. John Major tried to gain the centre ground with ‘citizen’s charters’ and other means. Cameron was serious when he proposed the ‘Big Society’. Theresa May is serious about housing and income inequality. There plans are laughed at, destroyed by the politicians and press from both the left and right. It was clumsily done, but what Theresa May had proposed in terms of pensions, was basically the right thing to do. It cost here the last election. Today’s walkout of the members of a policy committee on social mobility, shows how difficult it has become to get together on something everyone should be able to agree on. Yet, it is hard to see any British recovery without a recovery of the middle ground.

Please, start talking again, really talking

How I detest the British press, as they are very much to blame for the situation Britain is in now. As an Anglophile, I think the editors are slaughtering their country for nothing but financial gain. But the less emotional part of me, knows nothing will change as long as the media outlets will find readers and viewers. It is up to the people in Little England to rediscover what is important to them, starting with throwing away their normal news outlets. The divide is deep between people in Britain. So deep that people, even within families, no longer talk with each other about Brexit, not even daring to say what they voted for. I guess the debates should start at their kitchen tables, rediscovering middle ground.

Peter Noordhoek

June is not for May

What a night. Three takeaways from the British election, with of course a focus on Brexit and Theresa May, but also with a personal remark that I am happy to see my friend Greg Clark MP reinstated, with a big majority, as MP for Royal Tunbridge Wells.

Conservative losses could have been worse, it is what they won that is ominous

The Conservatives won the election. Labour may be buoyant, but the reality is that they lost the election. It will take a while, but that truth will come home to labour in the end. It is the composition of the conservative win, that will, apart from not giving an outright majority, bring trouble in the future. There is one stable source of win for the conservatives: the group of elderly people. Fine for now, but in the end that usually presents a problem for a government. Then there is a fresh new source of confidence, because the conservatives did reasonably well in Scotland, making the Conservatives less a total English party. Then trouble begins. UKIP was destroyed, but not in the way expected, because almost a third of the UKIP vote went to Labour. Secondly, it means that the ‘hard Brexit’ vote is now part of the make-up of the Conservative party, while the result indicates that a hard Brexit has become less likely. If it is true that most Conservative seats have been given to staunch Brexit candidates, then this complicates the internal politics further.

Brexit has become harder either way, but most of all for the hardliners

The Conservative loss has weakened the position of Theresa May, As I wrote in an earlier blog, this is not a good thing, either for Britain or for the European Union. The one thing worse than a stubborn opponent is having no opponent. If the Conservative party remains as divided and weakened as it seems now, that is more or less the situation we have now. But let us not be too pessimistic about a deal. For instance, one practical thing to be considered is how the Conservatives are going to get a majority. In the past this was done by making deals with the smaller parties, usually the representatives from Northern Ireland (Democratic Union, as Sin Fein habitually will not take its seats). This seems to be the case again. And even though BU is very anti-EU, much of the British position concerning the closure of borders is already undermined if BU were to tolerate a Conservative minority government.

The other thing is that when push comes to shove, both those in favour of a hard or soft bargaining position can make deals across the floor of the House of Commons (and House of Lords!). On the whole though, supporters of a softer position have more opportunities to make that deal. Those in favour of a hard position are probably in the position to block an agreement, but as it stands now, the Tories will do anything to go to the polls again and too much delay will hurt quite soon.

Theresa May is not lost yet

Earlier I supported the logic that she needed the extra majority in order to keep the dogs of the hard Brexit at bay. I started to feel less sure about that when I heard that solid Brexit credentials became a condition to stand for a Conservative seat and (former) remainers were being attacked. Ending with a more hard-line majority behind her would not have made it easier for her to do a deal. Proceeding with a minority government will force her to compromise, or give the floor to the people who do the actual negotiations. Trying to stay optimistic, that might not be a bad outcome. No doubt there will be big upheavals and narrow escapes, but at the end of the day she might make it. Not as a second Margaret Thatcher, but – writing this with a little smile – as a more European style leader of minorities in a divided country.

We will see,

Peter Noordhoek 

Unilever & the value of ice-cream in February

What the …? Almost finished with a blog on an attempted takeover of Unilever by Kraft Heinz and others, the news is telling me that the threat is off. So far, no news about the reason. So, delete the blog? On reflection, no. The attempt on Unilever tells us something about the way the economy will develop itself. Globalization will continue, but fault lines will be exposed and new continental realities will present themselves.

It’s funny, though. I have some shares, most of them safe and well spread. There is one smaller account I manage myself, and as it happened, with lots of Unilever shares. As the shares went through the roof this week, I had quite a number of reasons to be happy with a takeover. But no, it did not feel real. As my shares slide back to reality, I tell you what I do feel is real.

From finance to vision

My grandfather worked for Unilever in the early nineteen thirties. In finance. A few years later he would leave The Netherlands and do something seemingly completely different: he became a missionary and teacher in the then Dutch Indies (now Indonesia). He died within weeks after the war and I have never got to know the what or why of his change in career, but I had to think of him this week when I was pondering what Mr. Paul Polman, the present CEO of Unilever is to do now his company is facing the threat of a takeover from American companies. Mr. Polman also knows his numbers, but his reputation rests especially on his believe that in the long run only a company that runs its business in a sustainable way can survive, and he has changed the business model of Unilever accordingly. He is also a believer in a long term ‘stakeholder model’ rather than a short term ‘shareholder model’. You could say that he has become both a missionary and teacher in this approach, jumping from finance to vision and back again. In a way he himself became a model, to others. A bit like Warren Buffet, you could say. An example to others. Yet, both are now opponents, with Buffet representing the sort-term, zero-sum approach his fellow raiders stand for.

There are several ways of looking at the attempt by Kraft/Heinz and a raider (‘investment fund’) called 3G to do a hostile takeover of Unilever for a price of about 140 billion Euro’s, but here only two are presented: from a financial and from a strategic perspective. The moral perspective I try to avoid. It tends to induce people to run the other way.

The logic of the financial perspective

From a financial perspective a takeover makes sense. Unilever has reduced its costs and improved its performance, but not enough. There seems to be a consensus that further and substantial reductions in costs can be achieved. Not only by laying off more staff, but also by selling of its parts. In this line another argument could also be in play: the present differences between Dollar and Pound makes a deal cheaper and its questionable whether raiders of this size will find targets as fat as Unilever in the near future. Money is not really the issue; it is cheap and there is almost too much of it with the likes of Buffet behind the deal. No, this deal is just the market doing its work, as it should. The rest is just words in a world where only businesses survive that reinvent themselves every year by the kind of zero-sum budgeting that 3G employs.

Strategic waste

From a strategic perspective this attempt to a takeover is a waste of a good money on a truly world wide scale. Having the commitment to turn a classic food and cosmetics company like Unilever into something that makes sense from the perspective of global sustainability, is a once in a generation chance to do business differently. The corporate world is – more than governments – waking up to the reality that doing business in a sustainable way is in the long run not only profitable, but also the only way to keep business in business – and people alive. There are other companies emerging that want to do the same thing, but not even Tesla or Shell are in their approach and impact on producers and consumers at the same level as Unilever. It would have been an enormous waste of capital to surrender a company like Unilever to the kind of efficiency driven approach the raiders usually apply. Maybe the words of Mr. Polman om sustainability are just that: words. But at this moment in time they should be heard and given the time to bear fruit. In the end profits will only decrease on a zero sum budget.

Chairman of the bored

When my business grew enough to afford a better location, I was on the lookout for a nice table for my meetings. In time I found a perfect one; fit for ten people and shaped in such a way that everybody could look each other in the eye. I found out that it was a former board table from Unilever’s old headquarter in Rotterdam. Of the ten chairs, one had a slightly higher back: evidently the chair of the chairman. In order to avoid making it all to formal, I had a small plaque glued to the back of the chairman’s chair. It reads ‘chairman of the bored.’ Yes, this is not bad spelling.

I do not how it is with you, dear reader, but I am bored, tired and sick of all those who think that increasing value by short time cost cutting is good for anything but the buyers wallet. Not that the logic behind it is wrong in itself, but without an idea of what comes after the cost cutting, it is a backward way of managing a company. The really logical way of doing business is by increasing income, certainly in the longer run. Yet, to do so, you usually have to use abstract language and can not promise that income with the same quantitive certainty you can do when cutting costs. in other words, it takes a specific culture for approaches like that of Unilever to make a chance.

Result of the Trump counterrevolution

It is my conviction, that while globalization will not really slow down and there will stille be trade deals, the Trumpian counterrevolution will result in stronger cultural differences, likes and aversions. Until recently, we lived in a sort of global soup of trade relations. The use of English masked our differences and because we were all more or less new to this global, digital market, we needed each other to survive. From now on, strategic positions will matter more and the chances of conflict are always there. Nations are usually not big enough to play the geopolitical game, but countries that operate on a continental scale and old cultural alliances like the Commonwealth can. In Europe, this will open up a divide between Anglo-Saxon countries (shareholder model) and countries that choose the so-called Rhineland model (stakeholder model). Brexit has made this divide for all to see, but it was already there. I believe that companies will have to think hard on which model they base their business and how they want to be dealt with by the governments they have to deal with. There will be a lot of work for the so-called ‘business diplomacy’.

Ice-cream in February

Few European companies can straddle this divide. Perhaps not even Unilever and Shell can. yet the failure of the Kraft Heinz attempt to take over Unilever shows that shortism does not have to win. They should have known better; icrecream does not melt so well in February.


Peter Noordhoek

Brexit en de perikelen in de Kabalvereniging

/var/www/clients/client0/web53/web/wp content/uploads/schermafbeelding 2016 07 03 om 17.50.59

De nieuwsbrief van DNA, de Nederlandse vereniging van verenigingen, vroeg mij om een tekst voor hun nieuwsbrief over ‘Brexit en de gevolgen voor verenigingen’. Weinig enthousiast zei ik dat ik het zou proberen. Terwijl de rest van de wereld Brexit als een geopolitiek keerpunt ziet en de strijd tussen Cameron, Gove en Boris beschrijft als heftiger dan de verhalen over MacBeth, Ceasar en ‘House of Cards’, mag ik een beetje prozaïsch over de verenigingskant schrijven. Bluhhh. Maar goed, iemand moet het doen.

En toen zag ik de potentie.

verderop ga ik een paar concrete dingen schrijven over de mogelijke gevolgen van Brexit voor iedereen die professioneel met een vereniging te maken heeft. Eerst echter De Duiding ervan. Hier volgt het verhaal over de perikelen in de Kabelvereniging. Wat een kabal is? Geen idee, maar de vereniging kan iedereen herkennen. Misschien is de lezer wel lid.

John Bull zei: “Shit, bekijk het maar”

John Bull zei: “Shit, bekijk het maar” en beende de deur uit. Iedereen was boos op elkaar. Typisch John Bull, dacht de rest. Hij veroorzaakt het probleem en loopt vervolgens weg. Hij doet zich voor als een snob, met zijn tweedjasjes en houding van ‘ik bezit deze tent’, en loopt vervolgens weg als hij op zijn gedrag wordt gewezen. ‘Je zal zien dat hij met hangende pootjes terugkomt’, dachten sommigen. ‘John is gek, maar we hebben hem wel nodig’, dachten anderen. ‘We hebben zijn contributie wel nodig’, dacht een derde. ‘Waar moet het met de vereniging naar toe?’, dacht een vierde. Die laatste was een bestuurder. ‘Een zware’ zoals ze zeiden, maar nu voelde ze zich alleen maar moe. Iemand moest er voorzitter, maar zij wilde dat niet zijn. De voorzitter die het nu deed werd door niemand nooit helemaal voor vol aangezien. Hij was wel gekozen, maar dat was omdat iemand het toch moest voorzitten. Hij was wel aardig. Kuste iedereen. Vreemd.

Het was wel nodig dat er iets gebeurde. De leden keken elkaar wat ongemakkelijk aan. De leden van het eerste uur waren rijk en wat vol van zichzelf geworden. De nieuwe leden waren wat bazig en moesten nog manieren leren. Het was maar een club van 28 leden, maar elk zat er verschillend in. Zo verschillend.

Iemand neemt dan altijd het woord. Gelukkig werd er niet direct gescholden. “Dit kan zo niet langer. Er moet wat gebeuren.” “Met John?”, zei de dimwit van het gezelschap. Voordat andere leden de kans kregen om te laten zien dat ze ook dimwits waren, zei de ‘zware’ bestuurder – want die was het: “Ook, maar vooral met de vereniging.” Toen viel er helaas weer een stilte. Een lange. “We moeten wel de tijd nemen om daarover na te denken” zei ze tot slot.

Het probleem met de vereniging was dat ze bij de oprichting zeer modern werd ingericht. Het werd een netwerkvereniging avant-la-lettre. Geen van de leden zou de baas zijn. Ze zouden samen optrekken, elkaar beter leren kennen en daar samen beter van worden. En zo is het ook eigenlijk gegaan. Buiten de normale ruzies functioneerde dat best. Dreigde er iemand uit de boot te vallen – ja, vaak was dat John – dan werd zo’n lid even apart genomen door wat andere leden en kwam er een oplossing. Tenslotte wil niemand echt weg uit een succesvolle club. Helaas, succes brengt ook verplichtingen met zich mee, en de nodige regelingen. Niemand kon daar slechter tegen dan John, maar nuchter beschouwd was dat voor niemand de reden waarom ze lid waren geworden. De vereniging was en bleef in de kern succesvol, maar ergens was er een punt gekomen waarna iedereen alleen nog maar met kritiek naar de vergaderingen kwam en lof hoogstens per ongeluk werd geuit, na afloop, aan de bar: “Het blijft toch mijn club”. Wat was ook weer de reden voor het lidmaatschap? Toch een gedeelde interesse in kabal? Er is een economische crisis geweest en misschien is het wel eerder dankzij dan ondanks de vereniging dat de leden er doorheen zijn gekomen, maar wie kan dat aantonen? Er is nog steeds kabal. Maar dat succes wordt in ieder geval niet zo gevoeld of uitgedragen. Het effect is er naar. Elk van de leden heeft een achterban die niet beter weet dan dat de vereniging niet goed draait. Ze hebben de vereniging de schuld gegeven van alles waar de leden zelf bij waren. Wat een kabal.

Het vertrek van John zet de situatie op scherp. Dat lucht niet op, dat benauwd. Immers, hoe verder? Helaas voor hem, maar daarvoor wordt niet naar de voorzitter gekeken. De meer senior bestuurders komen niet veel verder dan een ‘rustig aan, even goed over nadenken’, en zolang ze dat nog doen hebben ze geen neiging ruimte te maken voor anderen met meer ideeën. De nieuwe leden lijken te verlangen naar een sterke man en sommigen zien zichzelf wel in die rol. De voorzitter zit vol ideeën, maar weet dat het hem niet gegund wordt.

Gelukkig is er nog iemand die de vereniging ondersteunt, een ‘verenigingsprofessional’. Het is een nieuwe, een Nederlander. De vorige deed nooit zijn mond open tijdens een vergadering, maar ondertussen regelde hij van alles. Voor echte verantwoordelijkheid dook hij. Het is dan ook wat onwennig dat de leden naar de nieuwe kijken, met in hun blik de vraag: “En?”

– o –

Dit is het moment om even wat witregels laten vallen. Stap in de rol van deze ‘verenigingsprofessional’ en zeg wat de vereniging zou kunnen doen. Hieronder volgt mijn antwoord, maar er zijn vele verschillende antwoorden denkbaar. Succes.

– o –

‘Het is uiteraard aan u, de leden, maar het meest logisch lijkt het mij om terug te gaan naar wat u bindt en wat u bij elkaar heeft gebracht. Die vraag kunt u beter beantwoorden dan ik, maar u moet heel veel te bieden hebben. Dan zou u in beginsel ook terug moeten kunnen naar de oude netwerkmethode van elkaar vinden waar het nodig is en er in ieder geval voor zorgen dat er geen ruzie komt. Kunt u dat?’ ‘Nee? U vindt mij naïef? Dat kan. Toch is het verreweg de beste en goedkoopste manier en weer helemaal terug in de mode.’
‘In dat geval kan ik echter niet anders dan een patstelling constateren. Dat kan gebeuren; het komt in de beste verenigingen voor. Daarvoor heb je dan een bestuur. Mijn vraag: krijgt het huidige bestuur van jullie het vertrouwen en het mandaat om een nieuwe koers uit te zetten?’
‘Uit jullie totale bewegingloosheid maak ik op: nee. Maar jullie zullen het dan met mij eens zijn dat, zeker na het vertrek van John, het vreemd is dat niemand om verandering vraagt. In de meeste andere vereniging zou het bestuur of al zijn weggestuurd of zelf zijn afgetreden. Hier heeft alleen een klein groepje nieuwe leden het erover. Het betekent dat de patstelling dieper gaat dan alleen een gebrek aan koers. Hoe ernstig is dat?’

‘U heeft mij om mijn mening gevraagd. Dat zal waarschijnlijk eenmalig blijken te zijn. Toch adviseer ik jullie om over te gaan op een verkiezing van een nieuw bestuur, inclusief een voorzitter. Een voorzitter die mede gekozen moet worden door jullie achterban. Jawel. Wees eerlijk, jullie hebben zelf nauwelijks nog ruimte van je achterban. Dat is de bron van de patstelling. Zonder het mandaat van jullie achterban wordt de volgende voorzitter net zo beperkt in zijn rol als de huidige. Ik zie best dat jullie huidige voorzitter niet als sterk wordt gezien, maar zelf denk ik dat hij precies zo sterk is als jullie hem willen laten zijn. En dat is niet genoeg’
‘ik zeg er nog iets bij. Een waarschuwing op basis van wat we hebben kunnen zien bij de vereniging aan de andere kant van de Atlantische oceaan. Daar hadden ze een tijdje geleden een situatie met bootjes en onvrijwillige migranten. Hier gaat het om Syriërs, daar om slaven. Ethiek en economie kwamen voorspelbaar tegenover elkaar te staan. Na jaren rommelen scheurde de zaak, met een leider aan elke kant van de scheuring. Een van die leiders heeft de zaak nog bij elkaar weten te houden, maar tot op de dag van vandaag is het de strijd tussen twee leiders die de koers van de vereniging bepaalt, met de staten in een volstrekt ondergeschikte positie. Zouden we dat niet moeten voorkomen?’

‘Dit is de paradox, beste leden: wilt u vasthouden aan de verscheidenheid van uw collectief, dan zult u moeten kiezen voor iemand die daar geen deel van uitmaakt. Hoe breder het mandaat, hoe sterker. Dus: kiezen met achterban.’

Zou het advies worden gehoord? Het is maar voor het denken.

– o –

Wat ook voor het denken is, zijn de wat meer concrete gevolgen van de Brexit voor het Europese verenigingsleven.

Aangenomen mag worden dat veel hetzelfde blijft. De Britten blijven gewoon hun stevige positie houden in het grote circus van verenigingen. Met een goedkoper pond zal de stad Londen alleen maar aantrekkelijker worden als conferentielocatie en Engels zal echt niet zo snel verdwijnen als voertaal. Ergens in de komende jaren zal duidelijk worden hoe en op welke wijze de Britten (vooralsnog inclusief Schotten en Noord-Ieren) met de EU verbonden worden. De impact hiervan op verenigingen zal erg verschillend zijn. Er is bijvoorbeeld enkele branches die voor hun erkenning goeddeels afhankelijk zijn van Britse certificeringschema’s. Blijft de status hetzelfde in de nieuwe verhoudingen?

De echte impact zien we waarschijnlijk in de manier waarop de internationalisering van verenigingen verder vorm zal krijgen. In de VS is er in de vorm van de American Society of Association Executives (ASAE) grote helderheid over wie je moet zijn als het om verenigingszaken gaat. Niet voor niets gaat DNA met een grote groep in augustus weer naar het jaarcongres. iets vergelijkbaar is er in Europa nog niet. Wel is er al een fors verschil merkbaar tussen de Britse en continentale benadering als het om het elkaar brengen van de verenigingsprofessionals gaat. De Britse benadering is pragmatisch en vooral commercieel; alles is goed, maar er moet wel gewoon geld worden verdiend. Daar kunnen ze nog steeds succes met hebben. Met een laag pond en waarschijnlijk een overvloed van mensen ‘die nog nooit een vak hebben geleerd’ zouden ze zich weleens vol op deze ‘markt’ kunnen gaan storten. tegelijk denk ik dat ze dan zullen stuiten op een culturele barrière. Mijn indruk is dat we op het continent meer op zoek zullen zijn naar meer diepte en een niet-commerciële insteek. Daarbij komt dat de toegang tot de Brusselse arena’s niet meer zo vanzelfsprekend toegankelijk zijn voor de Britten als nu het geval is. Wie heeft wie hier nodig?

We zullen het zien. Vooralsnog hoop ik zeer dat de Britten zoveel mogelijk mee blijven doen. Ik mag ze wel, ook al zijn ze stommer dan de achterkant van pitbull.

Peter Noordhoek
Voorzitter taskforce Internationale samenwerking DNA: De Nederlandse Associatie

Let us Bremain calm – but alert

/var/www/clients/client0/web53/web/wp content/uploads/schermafbeelding 2016 06 19 om 20.49.00

Ogilvy, 2016

Binnen de Europese Volkspartij gaven wij elkaar allemaal het advies dat we ons stil moesten houden richting Groot-Brittannië over het EU-referendum. Elk advies over weggaan of blijven in de Europese unie zou wel eens averechts kunnen werken. Met dat advies was ik het eens tot ongeveer 2 weken geleden. Toen sloop er een toon in het debat waardoor duidelijk werd dat 1) het referendum over veel meer gaat dan alleen een vertrek van de UK uit de EU en 2) wij als Nederland en Europa ook tot over onze oren in de gevolgen ervan terecht komen, wat ook de uitslag zal zijn. Dat heb je het recht en ook de plicht om je te uiten.

Met de moord op Jo Cox heeft alles nog een extra dimensie gekregen. Sommigen reageren opgelucht dat dit wel zal leiden tot het in de EU blijven van de Britten. Ik mag het hopen, maar laat niemand het sentiment onderschatten waar de wens tot afscheiding uit voort komt en ik vrees dat de effecten ervan zich hoe dan ook nog doen voelen, zeker als ook de moord op Cox uit het nieuws is verdwenen, zoals onvermijdelijk gaat gebeuren. In deze video doe ik dat richting mijn Britse vrienden op een toon die hopelijk eerder redelijk dan boos is.

Mijn stelling is dat elk land speciaal is, zeker ook het Britse. Wat ons echter bindt is het ‘normale’; het stap voor stap werken aan ons leven, van dag tot dag. Dat moeten we koesteren, ook als het om Europa gaat. Ik stel hoe goed de Britten dat doen door een parallel te trekken naar het erk dat Jo Cox aan het doen was tot ze werd vermoord. Ze was een ‘surgery’ aan het houden in haar kieskring. Nee, een surgery heeft in deze context niets medisch; het betekent niet meer of minder dan een spreekuur voor iedereen die met iets zit en daarover met zijn of ‘haar’ parlementariër’ wil spreken. Een prachtig systeem.

Liever dan het over Jo Cox te hebben, trek ik een parallel naar een eigen ervaring met Greg Clark MP. Deze parlementariër is nu minister. Toen ik hem – en zijn assistent Peter Franklin – leerde kennen was hij een soort beleidsmedewerker op het partijbureau, net als zijn leeftijdgenoot David Cameron. Niet lang daarna werd hij parlementariër voor Tunbridge Wells, in Kent. In 2007 ging ik met hem mee op campagne, pal nadat ik zelf een aantal campagnes had gedaan. Het was fascinerend om de verschillen te zien. Wat mij vooral opviel bij het ‘canvassen’, was hoezeer Greg gewend was om de lokale mensen te ontmoeten. Als er werd opengedaan hoefde hij zich niet voor te stellen, de mensen kenden hem al. het gesprek werd min of meer voortgezet waar het de keer daarvoor was gebleven, met veel aandacht voor de lokale en ‘kleine’ dingen van het leven. Hoewel van nature zeker niet flamboyant – ook als minister wordt hij door de media als een grijze muis beschouwd – was hij heel vertrouwd en benaderbaar voor iedereen en werd daarom (bijna) keer op keer met ruime steun gekozen. Wat hij nog steeds doet, en Jo Cox op die bewuste donderdag deed, is voor mij de essentie van een ‘gewone’ politiek die veel belangrijker is dan al het grote en geweldige waar de media doorgaans vol van staan. De meeste Britten weten dit ook en wat ik in mijn woorden probeerde te leggen is dat Europa uiteindelijk ook niet anders werkt of kan werken. Beetje bij beetje moeten we het opbouwen.

Wat het gaat worden woensdag? Tot een twee weken geleden luidde de analyse dat het ‘remain’ kamp het maximaal zou winnen. Ik hoopte het. Een Britse collega en dataexpert Gareth Ham, nu werkzaam als hoofd Analytics & Data van Ogilvy, stuurde mij echter een prachtige analyse toe van het social media verkeer rondom het referendum. Uit die analyse kon je halen dat de Brexit-voorstanders steeds dominanter werden op het internet (de illustratie bovenin geeft het twitterverkeer weer na het eerste Brexit-debat). Bijgaande visualisaties laten verschillende groepen voor- en tegenstanders zien, waarbij het vooral om de knooppunten (‘codes’) gaat. nadere analyse laat zien dat deze knooppunten in belangrijke mate beheerst worden door voorstanders van Brexit. Het is bekend dat social media (vooral twitter) niet erg representatief is voor de gehele bevolking, maar het belang kan ook moeilijk verwaarloosd worden.
Wat dan volgt is dat de belangrijkste tabloids, de Britse schandaalbladen, voor Brexit kiezen. Onderschat dit nooit in de Britse verhoudingen. De grootste eigenaar van deze bladen, Rupert Murdoch, gaat het puur om de macht: tot Downing Street 10 heeft hij altijd toegang, tot Brussel niet. In de combinatie van social media en de schreeuwbladen heb je dus een soort tangbeweging richting hoog- en laagopgeleiden. Voeg daar dan het gif van de migratiediscussie aan toe, en geen wonder dat de peilingen in de loop van vorige week richting Brexit gingen. in de tijd dat ik veel contacten met de Conservatieven had, ben ik regelmatig aan de rauwe emotie blootgesteld geweest van de vijanden van de EU. Dat heeft indruk gemaakt. In die zin denk ik dat de peilingen het echte sentiment nog niet eens diep genoeg peilen.

De moord op Jo Cox zal deze trend ongetwijfeld gaan ombuigen, maar hoe ver precies? Mijn zorg is dat ook als het ‘remain’ kamp wint, de schade groot zal zijn. primair binnen groot-brittanniue zelf en dan vooral binnen de Conservatieve Partij. Cameron kan hoogsten een ‘hollow victory’, een lege winst claimen. Ook Europa moet op de korte termijn flinke schade verwachten. Als egeltjes zullen de landen weer moeten leren vrijen. Mocht premier Merkel in Duitsland in de problemen komen, dan kan ze van Groot-Brittannië (en Nederland) weinig effectieve steun verwachten. Op de langere termijn is een remain waarschijnlijk wel gunstig, maar hoe lang gaat dat duren? We zullen het zien. nu eerst woensdag afwachten en dan heel alert blijven.

Peter Noordhoek

Onze wereld is groot, complex en hoog als een berg. Weersomstandigheden wijzigen zich voortdurend. Hoe kom je dan aan de top?
Kaarten en instrumenten kunnen helpen. U vindt er hier vele. Het echte geheim schuilt in de mentaliteit waarmee u de berg te lijf gaat. Dan geldt wat iemand ooit vertelde: ‘De noordkant van een berg is het moeilijkste om te beklimmen, maar het meeste de moeite waard.’ Bij Northedge gaan we voor kwaliteit boven kwantiteit. Het vergt meer denkwerk, meer inspanning, meer van meer. Maar het is zo de moeite waard.  

Peter Noordhoek