Maandelijks archief: mei 2013

Europe is not about Europa – a message for 2014

Ladies and gentlemen,
I have nothing against good power point presentations, but when asked to say something about the central message for the European Parliamentary elections in May 2014, I would rather do so by presenting you the elements of a possible story. As with most stories, it starts in the past. Or so it seems.

At this conference about the legacy of Schuman, I would like to start by telling you about someone from his time. I am fortunate enough to know Mr Edmund ‘Mom’ Wellenstein. He was the first secretary-general of the European Community of Coal en Steel (ECCS). Mom is a man, now 94 years old, as sharp as he is kind. He once told me about these early days and the clever way in which Schuman operated, with the help of people like Monnet. He told me that, yes, we had a vision then. But above all, he said, we were pragmatic. If it cannot go as it should, he quoted someone else; it should go as it can. It is with his words in the back of my mind, that I approach the matter of the upcoming elections for the European Parliament in May 2014 and what our messages should be.

The ECCS was founded as a result of a deal between Schuman and Adenauer. This deal founded the alliance between two vital countries. In 1989 this deal made another deal possible: between France on the one hand, willing to accept the integration of West and East Germany, and Germany on the other hand, willing to say goodbye to the Deutschmark in favour of the Euro. Mitterrand and Kohl made that deal, provoking Thatcher into a fury.
Today we are trying out a different deal: budgetary support in exchange for reform. Now let us be frank: this deal does not seem to be working. The budgetary support does not silence the cry for a better transfer union, for instance in the form of Eurobonds. As far as reform is concerned – there is not much to be seen in the South and there does not even seem to be much reform in the North. The French side of the axis is failing, the German side waits for the September elections and meanwhile the British make an attempt to once more become the biggest looser of all.
I hardly need to remind you, that in the end these historic deals were never just about the economy. They were and are in the end about our safety. This is also true about another deal that we seemed to have made along the way – all of us; the deal between the generations. The ‘Post-Wall’ generations are forgiven when they think they got the worst part of the deal called Europe. Riots as in Sweden, for the fifth day in a row now, might well be more than incidents by the spring of 2014.

Many commentators, especially outside the European arena, agree that what we need to mend this fix, is more integration, not less. I suspect they will probably get what they want some years from now, but for the moment we are stuck in what Mr Gene Frieda describes as a prisoner’s dilemma: all countries are better off if they contribute to a common cause, but the pressure of elections impedes countries ability to champion that cause. The German elections in September are a case in point. And how close we are getting then to that big moment when the voter can truly express itself: the European elections in May 2014. In many countries it is the Christian-Democratic and centrist parties that form the face of the European crisis. Rightly or wrongly, we are the face of most crisis measures. What then should our message be? Can we make some ‘true deal’ in the European political arena, and what then should it be?

I propose that we reach the voter where they are: in their own place, town, region and country. Often directly hurt by the crisis. Having lost their job or living from day to day, uncertain what the next job might be. With their house value decreased, facing study costs they cannot afford. The kind of realities that makes you feel small, not ready for the future. That turns Europe into a threat or a scapegoat.
This is where many people are, and everything we say about the great value of the European Union only makes those people feel they are thought of as stupid. And when people feel they think you think them to be stupid, they become bitter. It is a deal breaker. Saying ‘I understand why you are angry’ does not really help them or you. Empathy is not enough.

So this is why I say: Europe is not about Europe

Europe is about you and me

I repeat: EUROPE IS ABOUT YOU AND ME

Our businesses, our studies and ventures
Our cares and worries, our strength and hope
It is about our country in Europe
It is about Portugal’s, Finland’s, Hungary’s, Holland’s place in Europe
It is about political parties saying to their voters we could and should do better than we are doing now, because then we are stronger in Europe. Vote for us to get stronger.

Let me try to be clear. This not about abandoning the dream of a united Europe, or the values that drive it. I think that dream is safe. We do have to make a new deal. A deal that is like a story, one that can grow in the telling. Not a deal between different governments, but between each country and its people, and between the generations. There can be no successful Europe without countries and peoples understanding that their best interest lies in becoming strong enough to be able to compete within and outside Europe. So what I say is:

  • We can’t own Europe – we should earn Europe, by making ourselves more competitive. We should tell how to do that
  • We should not value Europe – we should value our values. We should tell what they mean
  • We should not build Europe – we should care about it as we would for our house or place of business. We should express that we like that place
  • We should not trust Europe – we should make ourselves strong enough to trust others. We should say we are not afraid

It is the strong that trust themselves enough to trust others to trust Europe. It should be the mission of the leaders of each national party to strengthen their country and make their citizens feel strong again. You do not do that by turning your back to your own country and saying Europe should do this or that, or other countries should do this or that. The coming election is about facing your own people: let us make a new deal.

Because people do not overly care about Europe, they can use the election to make a point about their national politics, turning Europe into a ‘secondary election’. Up to a point, accept this, certainly when you can make this election about the strength of your country. In the end it does not really matter: a strong authentic party will come through anyhow

This European election will be more about emotions and less about facts, then ever before. It will be sound and images that determine the outcome. But even expressed in these terms, there is a new deal to be made. It is not a deal between Europe and its millions of citizens. It is about a new deal between governments and their people. Can the people trust the parties to do the best government job? Also when representing the country in Europe? And can parties tell their voters that a vote for them will mean a challenge? A challenge to do better? Just pleasing the voters, telling them what they want to hear, will not do. People are rightfully demanding leadership and are asking for true inspiration.

Every election is about change and hope. Nevertheless, this is not the election to use these words too freely, especially when you are in government and ‘are part of the mess’. First people want to be led out of this mess. This is an election for truth telling, tough love and great focus on your country and your people’s strength.

Dear audience, Mom Wellenstein, whom I mentioned at the beginning of my talk, published a book last month. He is, as I said, 94 years old, and no, he did not write this book at his age. He wrote it half way World War II, when, as a young student in the resistance, he was captured in held in a prison and a concentration camp. He managed to get out in 1942 and wrote his book, had just a few copies made and had it distributed through the resistance in order to let people know what the Nazis were doing. All copies of his book got lost, until very recently. One copy was found and this has been published anew this year. The title of his book was and is this: ‘Numbers that have souls’. He describes how behind every prisoners number tattooed on the arm, there is a living, breathing soul.

Europe is not a prison, even though some fools paint it like that. Today’s prisons are of a different nature, even though in our recent past and in countries close to Europe there are enough true prisons. Here in Europe the prisons are of a mental nature, coming from unemployment, lack of schooling, lack of perspective. And these are prisons we can get out of. Our parties, our leaders should lead the way. If we do this well, voters will follow.

Peter Noordhoek works as a consultant. He represents the CDA – Eduardo Frei Foundation of the Netherlands as a trainer in courses for RSI and others. His remarks here are his own.

 

Just recently the IRI, another very good institute for which I do a training from time to time, has asked me to join them for a meeting in Vilnius on ‘Eurocrisis and the Ideological Reconfiguration in Contemporary Europe’. I have been so ambitious to choose the subtheme of ’Mainstream Conservatism and Christian Democracy facing an anti-establishment  upsurge’. You can guess what my blog after my presentation on the 9th of June will be about. Well I hope you are right for at this moment in time I am still not sure about what I am going to say. Please don ‘t hesitate and give me your suggestions

Europe is not about Europe – lecture at Schuman conference

Regelmatig verzorg ik trainingen voor Robert Schuman Instituut. Het RSI beoogt jonge mensen met een politieke ambitie uit Centraal en Oost-Europa op weg te helpen in hun carrière. Ter gelegenheid van hun jubileum werd ik uitgenodigd voor hun congres met het verzoek een inleiding te houden over de vraag: Waar moet het bij de Europese verkiezingen in 2014 over gaan?

 

Europe is not about Europe

Contribution by Peter Noordhoek at the conference of the Robert Schuman Institute ’50 years after Robert Schuman.’ Budapest, 24 May 2013.

Ladies and gentlemen,
I have nothing against good power point presentations, but when asked to say something about the central message for the European Parliamentary elections in May 2014, I would rather do so by presenting you the elements of a possible story. As with most stories, it starts in the past. Or so it seems. 

At this conference about the legacy of Schuman, I would like to start by telling you about someone from his time. I am fortunate enough to know Mr Edmund ‘Mom’ Wellenstein. He was the first secretary-general of the European Community of Coal en Steel (ECCS). Mom is a man, now 94 years old, as sharp as he is kind. He once told me about these early days and the clever way in which Schuman operated, with the help of people like Monnet. He told me that, yes, we had a vision then. But above all, he said, we were pragmatic. If it cannot go as it should, he quoted someone else; it should go as it can. It is with his words in the back of my mind, that I approach the matter of the upcoming elections for the European Parliament in May 2014 and what our messages should be.

The ECCS was founded as a result of a deal between Schuman and Adenauer. This deal founded the alliance between two vital countries. In 1989 this deal made another deal possible: between France on the one hand, willing to accept the integration of West and East Germany, and Germany on the other hand, willing to say goodbye to the Deutschmark in favour of the Euro. Mitterrand and Kohl made that deal, provoking Thatcher into a fury.
Today we are trying out a different deal: budgetary support in exchange for reform. Now let us be frank: this deal does not seem to be working. The budgetary support does not silence the cry for a better transfer union, for instance in the form of Eurobonds. As far as reform is concerned – there is not much to be seen in the South and there does not even seem to be much reform in the North. The French side of the axis is failing, the German side waits for the September elections and meanwhile the British make an attempt to once more become the biggest looser of all.
I hardly need to remind you, that in the end these historic deals were never just about the economy. They were and are in the end about our safety. This is also true about another deal that we seemed to have made along the way – all of us – the deal between the generations. The ‘Post-Wall’ generations are forgiven when they think they got the worst part of the deal called Europe. Riots as in Sweden, for the fifth day in a row now, might well be more than incidents by spring 2014.

Many commentators, especially outside the European arena, agree that what we need to mend this fix is more integration, not less. I suspect they will probably get what they want some years from now, but for the moment we are stuck in what Mr Gene Frieda describes as a prisoner’s dilemma: all countries are better off if they contribute to a common cause, but the pressure of elections impedes countries ability to champion that cause. The German elections in September are a case in point. And how close we are getting then to that big moment when the voter can truly express itself: the European elections in May 2013. In many countries it is the Christian-Democratic and centrist parties that form the face of the European crisis. Rightly or wrongly, we are the face of most crisis measures. What then should our message be? Can we make some ‘true deal’ in the European political arena, and what then should it be?

I propose that we reach the voter where they are: in their own place, town, region and country. Often directly hurt by the crisis. Having lost their job or living from day to day, uncertain what the next job might be. With their house value decreased, facing study costs they cannot afford. The kind of realities that makes you feel small, not ready for the future. That turns Europe into a threat or a scapegoat.
This is where many people are, and everything we say about the great value of the European Union only makes those people feel they are thought of as stupid. And when people feel they think you think them to be stupid, they become bitter. It is a deal breaker. Saying ‘I understand why you are angry’ does not really help them or you. Empathy is not enough.

So this is why I say: Europe is not about Europe

Europe is about you and me

                   I repeat: EUROPE IS ABOUT YOU AND ME

Our businesses, our studies and ventures
Our cares and worries, our strength and hope
It is about our country in Europe
It is about Portugal’s, Finland’s, Hungary’s, Holland’s place in Europe
It is about political parties saying to their voters we could and should do better than we are doing now, because then we are stronger in Europe. Vote for us to get stronger. 

Let me try to be clear. This not about abandoning the dream of a united Europe, or the values that drive it. I think that dream is safe. We do have to make a new deal. A deal that is like a story, one that can grow in the telling. Not a deal between different governments, but between each country and its people, and between the generations. There can be no successful Europe without countries and peoples understanding that their best interest lies in becoming strong enough to be able to compete within and outside Europe. So what I say is:

  • We can’t own Europe – we should earn Europe, by making ourselves more competitive. We should tell how to do that
  • We should not value Europe – we should value our values. We should tell what that means
  • We should not build Europe – we should care about it as we would for our house or place of business. We should tell we like that place
  • We should not trust Europe – we should make ourselves strong enough to trust others. We should say we are not afraid

It is the strong that trust themselves enough to trust others to trust Europe. It should be the mission of the leaders of each national party to strengthen their country and make their citizens feel strong again. You do not do that by turning your back to your own country and saying Europe should do this or that, or other countries should do this or that. The coming election is about facing your own people: let us make a new deal.

Because people do not overly care about Europe, they can use the election to make a point about their national politics, turning Europe into a ‘secondary election’. Up to a point, accept this, certainly when you can make this election about the strength of your country. In the end it does not really matter: a strong authentic party will come through anyhow

This European election will be more about emotions and less about facts, then ever before. It will be sound and images that determine the outcome. But even expressed in these terms, there is a new deal to be made. It is not a deal between Europe and its millions of citizens. It is about a new deal between governments and their people. Can the people trust the parties to do the best government job? Also when representing the country in Europe? And can parties tell their voters that a vote for them will mean a challenge? A challenge to do better? Just pleasing the voters, telling them what they want to hear, will not do. People are rightfully demanding leadership and are asking for true inspiration.

Every election is about change and hope. Nevertheless, this is not the election to use these words too freely, especially when you are in government and ‘are part of the mess’. First people want to be led out of this mess. This is an election for truth telling, tough love and great focus on your country and your people’s strength.

Dear audience, Mom Wellenstein, whom I mentioned at the beginning of my talk, published a book last month. He is, as I said, 94 years old, and no, he did not write this book at his age. He wrote it half way World War II, when, as a young student in the resistance, he was captured in held in a prison and a concentration camp. He managed to get out in 1942 and wrote his book, had just a few copies made and had it distributed through the resistance in order to let people know what the Nazis were doing. All copies of his book got lost, until very recently. One copy was found and this has been published anew this year. The title of his book was and is this: ‘Numbers that have souls’. He describes how behind every prisoners number tattooed on the arm, there is a living, breathing soul.

Europe is not a prison, even though some fools paint it like that. Today’s prisons are of a different nature, even though in our recent past and in countries close to Europe there are enough true prisons. Here in Europe the prisons are of a mental nature, coming from unemployment, lack of schooling, lack of perspective. And these are prisons we can get out of. Our parties, our leaders should lead the way. If we do this well, voters will follow. 

Peter Noordhoek works as a consultant. He represents the CDA – Eduardo Frei Foundation of the Netherlands as a trainer in courses for RSI and others. His remarks here are his own.

 

Just recently the IRI, another very good institute for which I do a training from time to time, has asked me to join them for a meeting in Vilnius on ‘Eurocrisis and the Ideological Reconfiguration in Contemporary Europe’. I have been so ambitious to choose the subtheme of ‘Mainstream Conservatism and Christian Democracy facing an anti-establishment  upsurge’. You can guess what my blog after my presentation on the 9th of June will be about. Well I hope you are right for at this moment in time I am still not sure about what I am going to say. Please don ’t hesitate and give me your suggestions.  

 

Weekmakers. Of hoe een systeem een stas in de steek laat

Staatssecretaris Weekers is in de problemen gekomen door een ‘niet weten’. Dat ‘niet weten’ raakt de Dienst Toeslagen van de Belastingdienst. In de vorming van deze dienst ligt voor een deel de sleutel voor de problemen van de stas en daar kan ik uit persoonlijk inzicht wat over vertellen – met mogelijk een bredere les.

Wat wie moet weten

Het debat over de fraude door Bulgaren over misbruik of fraude van de zorgtoeslag is erg op de persoon van de staatssecretaris gericht en draait – als vanouds – vooral over de vraag hoe de staatssecretaris de tweede kamer heeft geïnformeerd over wanneer hij van wat wist. Ik heb even geen mening over de persoon. Het gaat over heel veel geld, er lijkt iets heel erg fout te zijn gegaan en de staatssecretaris lijkt niet erg gelukkig in zijn antwoorden op vragen van de oppositie. Tsja. Maar ik heb er geen onderzoek naar gedaan en ik besef dat zaken vaak anders liggen dan het lijkt.

Waar ik wel wat van weet is hoe het allemaal begon. Daar was ik bij. En al is dat al wat jaren geleden, het is wel de moeite waard om daar op terug te komen. Er is namelijk iets aan de hand dat verder gaat dan het voor de hand liggende: de bewindspersoon ‘moet zijn verantwoordelijkheid nemen’. Hoe logisch ook, dat garandeert niet dat de juiste les wordt geleerd.

Levensloop

Het startte bij de gedachte van de levensloop. Die is niet bij toeval geboren bij een actieve groep dertigers rondom het CDA. YUPpen dus: young urban professionals die zich ‘in het spitsuur van het leven’ bevinden: druk met carrière, gezin en leven. Ab Klink, Guusje Dolsma, Alex Krijger, Frank van den Heuvel en anderen zijn stevig met dit levensloop denken verbonden. Ik minder, maar ik herinner mij wel een vakantie in Schotland waarin ik tijdens een zelfs voor de Schotse hooglanden woeste bui zomaar een concept-verkiezingsprogramma schreef voor de verkiezingen in ’98 – oppositietijd dus – en die helemaal langs de lijnen van een levensloop was vormgegeven. Startend met geboorte, eindigend met overlijden en alles er tussenin: artikelen met beleidsvoornemens voor ekle afse van het leven. Ik vind het nog altijd jammer dat de klassieke indeling uiteindelijk won, want er is iets aan de levensloop benadering dat erg nuttig is: het dwingt tot integraal kijken, tot het onderkennen van afhankelijkheden. Maar dan moet je het wel goed doen. Doe je dat niet, dan blijf je hangen in individuele maatregelen. Maatregelen die niet passen binnen het bestaande systeem en de situatie niet verbeteren.

Twee erfenissen van de levensloopgedachte

Uiteindelijk heeft deze levensloopbeweging twee concrete erfenissen opgeleverd. Het eerste is de roemruchte ‘levensloopregeling’, het tweede is het toeslagenverhaal. Bij dit laatste gaat het om diverse regelingen waarbij via toeslagen inkomens op peil worden gehouden op terreinen als zorg en huur. Achteraf twijfel ik tussen respect voor het feit dat beide constructies er überhaupt zijn gekomen en wanhoop over de vorm die ze hebben gekregen. De levensloopregeling was een te mager kindje om te kunnen overleven. Daar zal ik het hier verder niet over hebben. De toeslagregelingen hebben het wel ‘gered’ en lijken zelfs onmisbaar te zijn geworden voor elke vorm van inkomenspolitiek. De wijze waarop de toeslagen worden gehanteerd doet echter geen recht aan de oorspronkelijke bedoeling en is uitvoeringstechnisch een gedrocht. Dit laatste is wat de staatssecretaris werkelijk de das om doet, maar om dat goed te schetsen wil ik toch nog even terug naar een spannend moment een paar jaar later – nooit gesignaleerd door de journalisten in die periode.

Strategen

Dat het CDA met toeslagen wilde gaan werken was ruim bekend. Minder bekend was de wijze waarop dat zou moeten gebeuren. Terug in de regering heeft een kleine groep strategen rond Balkenende dit uitgewerkt, waarbij zoveel mogelijk de analogie met verkeringen werd gemaakt. Meest concrete voorstel: de organisatie die de toeslagen zou gaan verstrekken moest worden ondergebracht bij de Belastingdienst. In veel opzichten was en is dat een logisch voorstel. Je hebt de informatie- en geldstromen in principe bij elkaar. Je telt op, je telt af, klaar. En toch is het niet zo voor de hand liggend als het lijkt. Ik was het in ieder geval niet met de strategen eens. In mijn werk kom ik heel veel in aanraking met zelfstandige bestuursorganen en andere rechtspersonen met een wettelijke taak. In de periode 2002 – 2004 was ik daarbij voorzitter van de eerste Rijksbrede benchmark. Dan krijg je wel enig inzicht in wat al die diensten wel en niet kunnen. Om die reden heb ik van het begin af aan het gevoel gehad dat de toeslagenfunctie beter niet bij de belastingdienst maar elders had kunnen worden ondergebracht.

Innen versus uitkeren

Innen is een andere sport dan uitkeren. Bij innen gaat het om het maximaliseren van de opbrengsten. Ook al maakt de wetgever nog zoveel aftrekposten, de mensen van de fiscus hebben hun proces zo georganiseerd dat de belastingplichtige worden gestimuleerd om zoveel mogelijk van hun geld af te staan. Is het geld binnen, dan is het binnen. Het doel, met andere woorden, is variatiereductie – het makkelijker maken. Uitkeren vraagt om het omgekeerde. Het geld is er, maar dat bereikt alleen het doel als er juist wordt ingespeeld op variatie, want geen uitkeringssituatie is het zelfde. Dat moet uiteraard ook slim gebeuren, maar in plaats van één loket waarin iedereen geld naar toe brengt, gaat het uiteindelijk om de aansluiting bij duizenden lokale loketten.

Te grote overgangsproblemen

Voor het innen beschikt de Belastingdienst over alle (basis)informatie die het nodig heeft, voor uitkeren beschikte het over niets. Voor de nieuwe De nieuwe Dienst Toeslagen heeft in korte tijd een huzarenstuk geleverd door een compleet nieuw systeem te bouwen. Maar het kan niet anders of daarbij is de druk heel hoog geweest om het vooral simpel te houden. Ga maar na: de huursubsidie moest in de haast ongedereguleerd over vanuit VROM naar Financiën. Tegen alle adviezen in. Niet alleen betekende dat de verhuizing van een oerwoud aan regelingen en amvb ’s, maar ook van enkele tientallen deels al verouderde hard- en software programma’s. De ziektetoeslag kon geheel nieuw worden opgebouwd, wat het makkelijker maakte, maar wat voor compromis sluit je tussen een kans om state of the art te werken en de noodzaak oude troep mee te laten lopen? Er is eigenlijk maar één antwoord: Keep It Simple Stupid. Variatiereductie dus.

Centraal en schaal

In mijn beeld had er iets anders moeten komen. De organisatie die uitkeren het beste beheerste (waarschijnlijk nog steeds) is de SVB, verantwoordelijk voor o.a. de pensioenuitkeringen. Bouw daar iets omheen, zo was mijn gedachte, want ook daar moest nog veel gebeuren. Dit paste – en past – bij mijn gedachte ofwel de SVB of de provincies als ‘back office’ voor de gemeenten te laten opkomen, zodat je gemeenten niet hoeft te dwingen tot een verkeerde schaalgrootte. Centraliseren is iets anders dan schaalvergroten. De combinatie van beide heet ‘moloch’ en dat is nooit positief bedoeld. Centrale uitvoeringsorganisaties kunnen systemen bouwen die variaties reduceren, dienstverleners moeten de variatie juist omarmen. Daarvoor zullen ze juist de schaal van de klant moeten zoeken.

Natuurlijke combinatie

Bovendien moet je altijd uitkijken naar ‘natuurlijke combinaties’. Het sociaal domein sluit gewoon veel beter aan dan het domein van de belastingen. En hier komt mijn punt dat nu zo actueel is: het is mijn overtuiging dat bij een positionering van de toeslagenfunctie bij een SVB-achtige dienst, een goede toetsing veel logischer was geweest dan bij de belastingdienst. De SZW-inspectie en SIOB hebben onderzoek naar uitkeringsfraude in hun primair proces gebrand. Niet voor niets was minister Asscher al lang op de hoogte toen de staatssecretaris het kennelijk nog moest horen.

Doorheen jassen

Hoe dan ook, ik kwam er niet doorheen. Ik herinner me de lunchpauze tijdens een opleiding waarin ik in een garderobe een vertrouwelijk gesprek probeerde te voren over de keuze voor of tegen belastingdienst. Al ijsberend en op stangen hangende jassen voor me wegduwend, probeerde ik mijn punt te maken, maar aan de andere kant van de lijn werd het alleen maar ingewikkeld gevonden. Mijn argumentatie werd ook niet vertrouwd. Alsof ik aandelen in SVB had. Nou nee, ook die zou heel anders moeten gaan functioneren. Maar ik voelde het al, mijn voorstel zou niet gaan vliegen.

Oververmoeid

Bij de kabinetsformatie van 2007 moest het echt gebeuren: de Dienst Toeslagen moest al volop draaien. Er is wonderwerk verricht, maar allemaal wel erg geforceerd, mede omdat beide partners CDA en PvdA elkaar niet vol vertrouwden. Het was nu of nooit. Dus bij een oververmoeid systeem inningssysteem werd een toeslagensysteem gebouwd. Het kraakte, ook doordat een op teamgericht werken gestoelde reorganisatiefilosofie doorkruist werd door allerlei command & control acties. Joop Wijn en zijn SG hebben in die jaren misschien wel het meeste wonderwerk verricht, maar ze hebben onmiskenbaar ook voor een overbelaste dienst gezorgd. Na het vertrek van Joop heeft Jan Kees de Jager weer wonderwerk moeten doen om de dienst niet helemaal uit de rails te laten lopen. Met kunst en vliegwerk is de dienst er in geslaagd de toeslagen de deur uit te krijgen en, zonder cynisme, dat is een prestatie van formaat. Tegelijk verbaast het niets dat de dienst het simpel heeft willen houden, ook als het om controles gaat. Zo’n weeffout krijg je er niet zomaar uit.

En nu

Wil ik nu achteraf mijn gelijk halen? Ja, graag. Maar mijn spijt is groter. Nog steeds vind ik het jammer dat ik die jassen niet opzij heb kunnen schuiven in het hoofd van de voorstanders van de belastingdienst.
Hoe dan ook, het is geweest. Het is prettig om een analyse die ik al heel lang in mijn hoofd heb nu eens van me af te kunnen schrijven. Wil ik nu dat er alsnog iets met de Dienst Toeslagen gaat gebeuren? Op zich niet. Wat de Dienst Toeslagen bovenal nodig zal hebben is rust, reinheid en regelmaat. De toevoeging van een versterkte eenheid voor de controles en een zo goed mogelijke samenwerking met de toezichthouders in het veld zal nu moeten volstaan. Tegelijk kijk ik met argusogen naar wat er nu rond de decentralisaties te gebeuren staat. Mocht deze operatie vastlopen, wat me helaas niet denkbeeldig voorkomt, dan zou ik de functie van de Dienst toeslagen meenemen in het herontwerp. De tijd om overal in de marges te blijven bijstellen is snel aan het verdwijnen.

Peter Noordhoek

 

www.northedge.nl

Zonneschijn, muziek en de bewegingen die er toe doen

In deze blog geniet ik na van de laatste dagen en vraag me af wat de wisselwerking tussen muziek en de tijdgeest is en wie of wat de volgende emancipatoire beweging vorm gaat geven. Van kroningslied tot sociaal akkoord, iets zal de tijdgeest doen bewegen. 

Happy Days Are Here Again

Iedereen zit buiten, dus ik maak deze blog lekker voor mijzelf. Er valt veel na te genieten. De kroning op 30 april was een perfecte start, met een nieuwe koning die in woorden liet horen dat hij tijdgeest in kan vullen en in de blikwisseling met zijn moeder en zijn vouw liet zien dat hij vooral ook heel menselijk is. De dodenherdenking op 4 mei werd volgens mij minstens zo intensief beleefd als eerdere jaren, met een speech op de Dam door Peter Uhm die raakte op de manier van het Gettysburg Adress van Abraham Lincoln; kort, krachtig, waar. Het is nu 5 mei. Ajax heeft de titel gewonnen – OK, dat is dan minder nieuws voor deze Fijenoordfan – maar de zon schijnt perfect en de festivals bloeien.

The Times They Are a Changin’

Zo hoort het. Ik geloof in de wisselwerking tussen de veerkracht van een volk en geslaagde publieke gebeurtenissen. Zaterdag was er een schitterende rapportage van Leo Blokhuis over protestliederen. Van Bob Dylan’s ‘Times they are a changing’ naar Boudewijn de Groot’s ‘Welterusten president’ tot Stings ‘Russians’; steeds voelde je je als luisteraar terug in de tijd gezet. Een heuse professor in de popmuziek zei iets voorzichtigs over de relatie tussen protestmuziek en oorlogen als die in Vietnam, maar wat mij betreft is die relatie er en overduidelijk ook. De vraag is: welke kant beweegt die relatie op? Beïnvloedt de oorlog de muziek of is het ook andersom? Is muziek de uitkomst van een tijdgeest of maakt deze de tijdgeest ook? Als de Beatles een nummer 1 hit ‘all over the world’ halen met ‘Give peace a chance’, dan denk ik niet dat Nixon, Kissinger en Ho Chi Minh er direct van onder de indruk zullen zijn geweest. ik denk wel dat de publieke druk die er was om tot vrede te komen er weer een zware expressie bij kreeg. En andersom: het gedoe rond het Kroningslied heeft wel even een zure sfeer veroorzaakt in de dagen voor de kroning, maar dit effect verwaaide nog sneller dan een ballon na de eerste aubade en stak zeker dwaas af tegen de echte ernst van de kroningsrellen in 1980. Gelukkig maar.

River deep, Mountain high

Dus: de tijdgeest en muziek beïnvloeden elkaar over en weer. Soms heeft dat echt impact, soms heeft dat de impact van een natte scheet. Om te bepalen wat dan het verschil maakt moeten we nog een spade dieper redeneren (ik waarschuwde al, deze blog schrijf ik voor mijzelf). 

Onlangs mocht ik weer een opleiding verzorgen voor opkomend politiek kader van het CDA. Dan wordt ik doorgaans gevraagd om iets te vertellen over politieke stromingen. Op zo’n avond laat ik de deelnemers onder meer allerlei zelf gekozen woorden opschrijven – autorijden, gezin, vrijheid, winkelen op zondag, voorkeursbeleid, kinderopvang, etc. – en deze plakken op drie naast elkaar geplakte flipovervellen ‘links’, ‘midden’, ‘rechts’. Er is een redelijk voorspelbaar patroon in de plaats die deze woorden krijgen op de drie flapovers. Autorijden is rechts, gezin komt ergens in het midden, vrijheid ergens rechts, etc. Vervolgens heb ik er veel plezier in om te laten zien hoe een woord als vrijheid ook prima op uiterst links past, als onderdeel van het anarchisme, hoe het gezin ook als een rechts of zelfs een links woord kan gelden, enzovoort en zo verder. De termen verschuiven en extremen raken elkaar. Wat me bij mijn eigenlijke punt brengt.

Child in Time

Woorden en hun achterliggende betekenissen verschuiven als gevolg van politieke bewegingen. Daar kunnen politieke partijen achter schuilen, maar het steekt dieper. Uiteindelijk gaat het om emancipatoire bewegingen. Het is mijn overtuiging dat elke politieke beweging die de naam waard is, de uitkomst is van een geslaagde emancipatie. Mijn partij is de optelsom van meerdere politieke bewegingen. Mijn overgrootmoeder nam ten tijde van de schoolstrijd ondanks hun armoe een lerares in huis omdat dit toen de enige manier was waarop ‘kleine luyden’ zoals zij het Christelijke onderwijs konden krijgen zoals hun voorman Kuyper dat aangaf. De katholieke emancipatiebeweging is zo mogelijk nog heftiger geweest. En ook de voorname Christelijk Historische Unie kan wijzen op hervormde wortels met een hoog emancipatoir gehalte. En de socialisten en liberalen? Het laat zich raden. En ook in de moderne tijd zijn er voorbeelden genoeg. Zelf zie ik de opkomst van Fortuyn absoluut als een emancipatiebeweging. Juist het ‘parvenu’ karakter ervan bevestigt dat: emancipatoire bewegingen verzetten zich altijd tegen een elite en de elite verzet zich tegen hen. Waarmee ik tegelijk aangeef dat het CDA tegenwoordig geen emancipatoire beweging meer lijkt te zijn en dat het dit wel moet zijn wil het ooit weer een volkspartij worden. Geen zorg; hier kom ik later nog wel eens op terug. Hier wil ik een ander punt maken.

Come Together

Wat is het verschil tussen een beweging en een emancipatoire beweging? Is dat de passie, de bevlogenheid? Welnee. Die is overal voldoende op voorraad. Hollywood levert het op bestelling. Is het de omvang van de beweging? Nee. Elk weekend verzamelen zich over de hele wereld miljoenen mensen in sportstadiums, maar daarmee vormen ze nog geen emancipatoire beweging. In mijn beleving is een emancipatoire beweging op twee punten onderscheidend. Het eerste is inhoudelijk: er is sprake van een achterstelling en een achterstelling die heftig wordt gevoeld. Wat me direct bij het tweede en voor nu meest significante punt brengt: er is een leider, doorgaans afkomstig uit de elite, die er in slaagt het ongenoegen in de achtergestelden te verwoorden en te mobiliseren. Fortuyn is een uitgesproken voorbeeld van zo iemand. Hij vertolkte veel ongenoegen en maakte zich tot kampioen van veel mensen die zich niet meer gehoord voelden. Voor de vergelijking: Wilders is dat toch minder; dat is meer een strijder die leeft van de tegenstand. 

The winner takes it all

Ik ben bezig met de vraag wie de nieuwe combinaties gaan maken. Niet elke beweging is een goede beweging. Rondom dat dwaze kroningslied zag je opeens een combinatie van een letterkundige veroordeling door de elite van dat lied bij Pauw en Witteman met een zwik rioolratten op het internet die de componist gingen bedreigen en uitschelden. Zo’n combinatie raakt wel iets diepers – anno nu is het ongenoegen heel snel oproepbaar – maar het is verder gelukkig flinterdun. Waar ik veel nieuwsgieriger naar kijk, is naar wat er nu aan het gebeuren is rondom het sociaal akkoord. Je kan daar heel plat beleidsmatig naar kijken, maar zoals ik Diederik Samsom tijdens de Bilderberg conferentie van februari jl. over het toen nog te sluiten akkoord hoorde spreken, zag hij het wezenlijk groter. Hij keek naar het akkoord tussen de sociale partners als de onmisbare stap om Nederland weer vlot te krijgen. Onderhandelingstechnisch was het niet slim wat hij deed – Ton Heerts wist dat hij alles kon vragen en het waarschijnlijk voor zijn FNV achterban ook zou krijgen, maar terecht meende Samsom – en naar ik aanneem ook Rutte – dat dit een aanvaardbare prijs is om te betalen om de sfeer van een nieuw akkoord van Wassenaar te krijgen. Zeker voor Samsom was het doel meer dan rust. Het doel was een herstel van de sociale beweging. Meer precies: het doel was, ook gesteund door de werkgevers, om een herstel van de arbeidsgeleding te krijgen en daarmee van de polder. Helemaal overzien kan ik het nog niet, maar mijn beeld is dat het akkoord wel helpt om rust te brengen op sociaal gebied, maar niet heeft geholpen om dat laatste doel dichterbij te brengen. De top van Nederland maakte een sprong omhoog, maar de gemiddelde Nederlander dacht slechts ‘wat springen ze raar’ en hervatte het mopperen tot de mooie eerste week van mei.

Time, time, time

Het is waarschijnlijk vooral een kwestie van timing. Een achterban moet in de ban zijn van iets of iemand. De achterstelling moet concreet en hanteerbaar zijn. Komen die twee samen dan gebeurt er wat en anders niets. Anno nu, kan het ook nog eens zijn dat de media, en zeker de social media, zo effectief zijn in het afbranden van leiders en hun opgingen om omhoog te springen (zie wat ik tot mijn schande aan het slot van de vorige alinea heb gedaan), dat emancipatoire bewegingen geen kans meer krijgen. Maar dat denk ik toch niet. Emancipatoire bewegingen zijn ook historische bewegingen en die laten zich niet door vormzaken wegduwen. Ik ben erg benieuwd wat de crisis los zal maken. Wie of wat gaat er bewegen? Al vanaf halverwege de jaren negentig schrijf ik teksten over het lot en de positie van ZZP’ers en zelfstandige professionals. Ik voel al heel lang dat daar omheen wat gaat gebeuren. Tot nu heb ik echter vooral versnippering gezien. Noch de werkgevers, noch de werknemers hebben deze groep effectief kunnen claimen als het om hun vertegenwoordiging gaat. Wellicht omdat er tot op heden niet echt sprake was van achterstelling, eerder het tegendeel. dat verandert nu. maar is vertegenwoordiging door een werkgevers- of werknemersverband dan nog genoeg? Hoort het niet meer om een politieke beweging te gaan? Ik vind al net zo lang als dat ik er over schrijf dat mijn partij de leiding zou moeten hebben in het trekken van een emancipatoire beweging rondom zelfstandigen. Het wordt er nu tijd voor – en anders gun ik het de partij die wel het lef heeft die handschoen op te pakken.

 

Peter Noordhoek

 

www.northedge.nl

 


Onze wereld is groot, complex en hoog als een berg. Weersomstandigheden wijzigen zich voortdurend. Hoe kom je dan aan de top?
Kaarten en instrumenten kunnen helpen. U vindt er hier vele. Het echte geheim schuilt in de mentaliteit waarmee u de berg te lijf gaat. Dan geldt wat iemand ooit vertelde: ‘De noordkant van een berg is het moeilijkste om te beklimmen, maar het meeste de moeite waard.’ Bij Northedge gaan we voor kwaliteit boven kwantiteit. Het vergt meer denkwerk, meer inspanning, meer van meer. Maar het is zo de moeite waard.  

Peter Noordhoek