Maandelijks archief: december 2012

A dialogue with Peggy Noonan on Newtown

Newtown was in de VS al een begrip voordat het berucht werd. Het stond voor middle class America, de plek waar je naar toe wilde voor een hechte gemeenschap en goed onderwijs. En toen kwam er weer een loner met wapens en schoot een klas vol kinderen van 6-7 jaar oud aan flarden, samen met een enkele volwassenen. Ook wij hier in Nederland kennen inmiddels verhalen als deze van dichtbij. Alphen aan den Rijn-achtig dichtbij. Het raakt. Ook hier, ook bij mij. En wat dan de druppel doet overlopen is zo’n reactie van de zijde van de wapenlobby, de NRA. De voorman, ene LaPierre, gaf de schuld aan alles behalve aan de wijze waarop er met wapens wordt omgegaan. En uiteindelijk kwam hij met een oude uitspraak: ‘The only way to stop a bad guy with a gun, is a good guy with a gun.’ Die uitspraak maakte me woest en gelijk had ik een beeld te pakken waarin ik hem toebijt: ‘the only bad guy I see is you, Mr. LaPierre’. En bijna had ik zoiets getweet, totdat je bedenkt dat je je dan verlaagt tot zijn niveau en bovendien iets zegt wat je niet echt letterlijk waar wilt zien worden: iemand die op LaPierre afstapt met een wapen in zijn hand. Stop die waanzin, wil je alleen maar zeggen. Maar hoe dan?

Het is, vrees ik, heel voorspelbaar wat er in de VS gebeurd na Newtown. De verkoop van wapens is direct toegenomen, de reactie van de NRA om voor iedere school een bewaker te zetten wordt door de overgrote meerderheid van de Amerikanen ondersteund. Je moet er denk ik wonen om zo’n reactie helemaal te kunnen begrijpen, maar tegelijk snap ik het ook wel. Elke andere reactie is moeilijk, complex, afhankelijk van wat anderen en de overheid doen. Meer wapens voor de deur is ook het antwoord niet, hoor ik veel mensen denken, maar laat het in ieder geval maar wel voor de deur van mijn school gebeuren. Wil er dus ooit wat veranderen, dan zal dat bij de leiders van de VS moeten gebeuren. De politieke leiders, tot en met Obama, zijn volstrekt gevangen in onmacht, maar misschien zijn de informele leiders van het land wel in staat om het andere geluid te laten horen. Eén van die leiders is de door mij zeer bewonderde Peggy Noonan. Zij is de oud-speechschrijver van Ronald Reagan en veel van zijn beste woorden komen uit haar pen. De laatste jaren heeft ze vooral faam verworven als columniste voor de Wall Street Journal. Ze is een hartstochtelijk verdediger van haar republiekeinse partij, maar tegelijk lees je tussen de regels door dat ze erg verlangt naar een meer gematigde, verstandige versie van die partij.

Dit weekend zag ik uit naar een column waarin ze iets zou zeggen over de crisis in de Republikeinse partij en de wijze waarop de Amerikanen nu naar de ‘Fiscal Cliff’ toe racen omdat de republikeinse leider van het congres zijn eigen mensen niet eens achter zich krijgt. Een belangrijk deel weigerde in te stemmen met welke vorm van belastingverhoging dan ook. Maar wijselijk schreef Peggy daar niets over. Waar ze wel over schreef was Newtown en dat deed ze op een volgens mij briljante manier. Na de botte woorden van LaPierre was het een weldaad om haar woorden te lezen. Doe uzelf een plezier en lees haar column hieronder. Ik ga echter niet helemaal met haar mee. Ze gaat de discussie over wel of niet terugdringen van wapens net iets te makkelijk uit de weg. Ik heb haar dus een mail gestuurd met mijn Nederlandse reactie. Een dialoog, maar dan geen echte, want ik heb geen idee of ze het ook maar onder ogen krijgt. Toch neem ik de vrijheid om mijn reactie onder haar column te plakken. Want ook wij krijgen in ons verder zo veilige land steeds meer met wapens te maken en ook wij zijn geneigd mee te gaan in de nieuwe wapenrace. Ik eindig mijn mail door de bal bij haar en haar partij te leggen: confront your demons! Maar wij hebben ze ook. Laten we oppassen, in de VS en hier.

 

When Childhood Fears Come True

After Newtown, more parents aren’t going to want to send their kids to school, and more kids will not want to go.

What I keep thinking when the subject turns to Newtown is that childhood is often remembered as a time of joy and innocence, but it’s a time of terrible fears and great frights, too. The young are darkly imaginative.

I knew a 5-year-old girl was so afraid of ET that when she saw a picture of him she’d scream. A friend, a sturdy American journalist, remembered being a child of 6 or 7. “I had monsters in the closet and under my bed. They walked across phone wires into my bedroom window, they slithered up the sides on my mother’s car. Sometimes they had tall pointy heads.”

At 7 or so I developed a fear so deep it kept me from sleeping. One night when the moon was bright and the wind was moving the trees, I looked from my bed into the shadowed closet . . . and suddenly the clothes and the things on the shelf above had transformed themselves into Abraham Lincoln, in top hat and shawl, staring at me and waiting to be shot. That fear came every night for years. At some point a neighbor saw my nervousness or overheard my obsession, asked what was wrong, came to my house, opened my closet and announced triumphantly “See? Lincoln isn’t there!” I knew she meant well, but how dumb can you get? Lincoln only came at night.

A friend, a seasoned lawyer, also was afraid of monsters in the closet, and of “Blackbeard’s ghost materializing in my room at night, from some pirate movie I saw.”

His son, about the same age now as the lawyer when he was hiding from Blackbeard, also has childhood fears. He told his father he’s glad he’s at his grade school because “the middle school is only two stories and it isn’t safe.” He can’t wait to get to the high school “because it’s next to the police station.”

After Newtown, I’m not sure we know what we’re asking of children when we tell them to go to school after this week of terrible images and stories, after hearing “another school shooting” on the news. They all know what happened, or have the general outlines. And children are scared enough.

“What’s so terrible for the little kids who hear about Newtown is that the ‘dream’ monster is now real,” said a friend.

Tragedies are followed by trends, and we know where the conversation is going — gun control, laws for the incarceration of the mentally ill, help for parents with unstable children. But I have a feeling there will be another trend beginning, that it will be slow but long-term: more home schooling. Because more parents aren’t going to want to send their kids to school now, and more kids will not want to go. It is a terrible thing to lose the illusion of safety.Something else about this story. I know so many people who in past tragedies were glued to the TV. They wanted to hear the facts of Columbine, Aurora, Tucson. They wanted to hear what happened so they could understand and comprehend. After Newtown, I’d mention some aspect of the story and they didn’t know, because they weren’t watching. And they’re not going to watch anymore. “Too depressing” they say, softly.

Even journalists who by nature and training want to know the latest fact aren’t, unless they’re working the story, closely following it.

Because it’s too painful now, because they’re not sure anything can be done to turn it around and make better the era we’re in. This new fatalism is . . . well, new. And I understand it, but there’s something so defeated in turning away, in not listening to or hearing the stories of the parents and the responders and the teachers.

***

Many religious people and leaders have come forward to try to speak of the meaning of the event, and the answers to it, but the most powerful words came from the psychologist and former priest Eugene Kennedy, professor emeritus at Loyola University of Chicago. The 85-year-old was interviewed, in a podcast at Investors.com, by the political columnist Andrew Malcolm and blogger Melissa Clouthier.

Religion, said Mr. Kennedy, “isn’t supposed to explain such things” as Newtown. “That’s not the task of religion, never has been.” Religion has to do with the central mystery of existence — “the tremendous and gripping mystery” of being alive. “Joseph Campbell once said people don’t need an explanation of their lives as much as they need an experience of being alive.”

Newtown, like 9/11, reminds us of “the mystery of being alone in the world as it is and as we are.” The world is imperfect, broken, “with cracks running through it.” A central fact of our lives, said Mr.

Kennedy, is that “We are all vulnerable. Anything can happen to anybody at any time.” We have to understand and recognize our vulnerability “as humans on the earth.” We see and experience it every day, “from small disappointments . . . to blows of the heart.” And Newtown is a blow of the heart.

But, again like 9/11, Newtown contained within it “the ongoing fact of revelation.” Both 9/11 and Newtown were marked by a revealing of “the goodness of normal people, which is seldom celebrated” but is central to the balance of the world. When the teachers tried to shield the children — as when on 9/11 people who knew they were about to die called someone to say they loved them — that was “a revelation of their goodness.” It is important in part because “by the light of the goodness of others — by that light we can see ourselves.”

We attempt to respond to tragedies politically. We try to take actions that will make our world safer, and this is understandable. But there is no security from existence itself. The only answer is to “plunge into” life. “We have to engage in life and take it on with all the risks it entails, or we won’t be alive at all.”

He added: “It is better to suffer pain than to live in a world in which you don’t allow yourself to be close enough to anybody to have the experience that’s bound to give you suffering.” And “love guarantees suffering.”

“We’re all on a hero’s journey,” said Mr. Kennedy, from where we began to where we will end. The hero faces challenges along the way. We are like King Arthur’s knights, entering the forest each day without a cut path, and “finding our way through is what we are called to do.” Here, Mr. Kennedy suggested, faith offers not an explanation but the only reliable guide. “Jesus said, ‘I am the way.’ That is not a metaphor.”

 

Confronting your demons 

Gouda, Sunday the 23th of December 2012

Dear Ms Peggy Noonan,

the way you reacted to the Newtown school shooting was another great piece of writing. You went at least two layers deeper than the average headline. Describing the nightmares of the children is at least as relevant as the nightmares of their parents.
By that you have not implied that parents do not have nightmares, just that they are different. The kind of difference we call ‘growing up’. And it is in this respect that I respectfully think that you do should confront the headlines after the shooting, and see that this time the hype has added meaning. Well, at least I hope it does.

I am a member of the christian-democratic party in the Netherlands, meaning I consider myself to be a center-right, well-meaning citizen. Following the great American political dialogue, in which you are an important voice, I came to realize that I am probably more center-left in your eyes than center-right – except for one point. On that point I am much more law and order than many of you are. When it comes to guns I think too many Americans show a criminal mind, inventing shallow arguments to defend the indefensible. Things get worse here in the Netherlands. In no way do I want to set my country up as an example. Even when it comes to the use of guns, things get worse here. But there is still a huge difference between our number of gun related dead and yours in the US, and there is no sensible argument to be made why that difference is not related to your gun policy. Even taking into account ‘cultural’ or ‘constitutional’ arguments, nothing justifies the ease with which you allow an arms race between American citizens that has cost more lives than the arms race of the cold war ever has. Law and order are there to protect the most vulnerable, not to protect the ones who from machismo or even fear turn to guns.

I want the republican party to get back in the race. It will not happen as long as this is the party of Have a Gun and Protect My Millions. Like the little girl and boy afraid of demons in the closet, growing up means confronting your demons.

With kind regards,

 

Peter Noordhoek

Dwaas, dwazer, dwaast

Het kabinet heeft in het regeerakkoord het getal van 100.000 opgenomen als minimum voor de omvang van gemeenten. Ik deel het ideaal van een kleinere overheid, maar dit criterium lijkt als medicijn erger dan de kwaal. Deze dwaas fileert de verschillende schaalniveaus waarop je er naar kan kijken – met een eigen dwaze oplossing als alternatief.

Dwaas

Er zijn ongeveer 25 à 30 ‘markten’ in Nederland; min of meer geografisch samenhangende gebieden die je voldoende als een eenheid kan zien (al blijft dat relatief; de zorg kent er ongeveer 40). Het is dit aantal van 25 à 30 regio’s waarvan al menig Tingenieur (iemand die hoopt om net als Thorbecke voor een nieuwe staatsinrichting te kunnen zorgen) heeft gezegd dat dit optimaal zou zijn voor ons land.  Dit is dus meer dan het 100.000 criterium waar het kabinet nu over spreekt. Bij die omvang is het overigens een gegeven dat er een vorm van binnengemeentelijke decentralisatie nodig is.
Of het gewenst is om allemaal regio’s te krijgen van dezelfde omvang is overigens de vraag. Bij gelijke grote zal er waarschijnlijk meer neiging zijn om met elkaar te gaan knokken dan als er aanmerkelijke verschillen in omvang zijn. En er zijn ook natuurlijke grenzen. In Friesland is nu een gemeente met 96 kernen (!) en nog altijd niet verder komt dan 80.000 inwoners. Maar goed, het regeerakkoord laat dan ook ergens het woord ‘maatwerk’ vallen. De inzet is helder: 100.000.

De ideale omvang als het om uitvoering gaat, zal tussen de 30 en 50.000 inwoners liggen. Dan ken je elkaar nog voldoende en wordt er al snel voldoende geschakeld. Lokale omstandigheden daargelaten – waar je in de praktijk wel degelijk op moet letten – zou het niet verbazen dat je bij de binnengemeentelijke decentralisatie weer ongeveer op dit inwonersaantal zal uitkomen.

Praat je over de herkenbaarheid richting de burger, dan kom je overigens op weer een ander aantal uit en schuilt er een grote adder onder het gras. De ideale schaal richting burgers, te definiëren in termen van ‘kennen en gekend worden’ moet – en dit is een puur persoonlijke schatting – in een bandbreedte tussen de 500 en 5.000 inwoners worden gezocht. Die bandbreedte is zo groot omdat in een stedelijke verwachting er domweg niet zo’n verwachting is dat er persoonlijke ontmoetingen plaatsvinden, wellicht zelfs het tegendeel, en zeker op het platteland er een uitgesproken verwachting is dat de burgemeester en de belangrijkste ambtenaren persoonlijk gekend worden.

En dan is er nog een andere schaal die bekeken moet worden en waar te weinig over gesproken wordt. Welke schaal is er optimaal voor de beleidsvoering van een gemeente? Want geen vergissing: beleid kent een andere schaal dan uitvoering. Het zijn verschillende kennisparadigma’s. Uiteraard moeten die ergens bij elkaar komen, maar bij de beleidsfunctie is sprake van een andere dynamiek. Eigenlijk hebben we het bij de beleidsfunctie niet over schaal, maar over ‘schaalbaarheid’. Om dat te begrijpen moet je wel een onderscheid maken tussen de beleidsmedewerker die de functie van specialist heeft en degene die zich als strategische beleidsadviseur moet bekommeren om meer diffuse langere termijnzaken. Als je er goed over nadenkt, dan zijn veruit de meeste gemeenten te klein aan het worden voor de strategische functie en te groot voor de specialistische functie.

Dus laten we het even hardop zeggen: DAT SCHAALNIVEAU VAN 100.000 IS DWAAS.

Dwazer

Dwazer nog dan de gedachte dat 100.000 een goed schaalniveau zou zijn, is de gedachte dat je zo aan de knoppen zou kunnen draaien dat je gemeenten bijna als vanzelf naar dat schaalniveau brengt. Oh ja, het kan wel, hoewel altijd anders dan je denkt, maar tegenwelke prijs?

Zoals er nu over de schaalverandering wordt gesproken lijkt het vooral een kwestie van nieuwe wetten en regels. Dat is slechts de vertekening van een prisma dat nog strak op het Haagse is gericht. Dat is een ander soort dwaasheid, maar daar hebben we het later nog wel eens over. Wat de schaal betreft geldt dat het nog  om ‘het echie’ moet gaan. Dan spreken we over een nieuw bestuursakkoord, maar vooral ook over de ingewikkelde juridische en financieel-technische en ICT-overwegingen er achter.

Een gemeente levert heel veel verschillende ‘producten’. Elke gemeente is ruwweg verdeeld over dezelfde bundeling van producten. Daarom heb je in bijna elke gemeente de afdeling publiekszaken, een gemeentewerken, een sociale dienst, etc. Elk van deze productgroepen reageert anders op schaalveranderingen. Vooral in het sociale domein kunnen er dan ook nog extra bewegingen worden verwacht door de decentralisatie van grote wetten als de AWBZ. Om elk van deze productgroepen heen hangt een apart juridisch en financieel arrangement van verfijnde afspraken. Heel veel daarvan komt bij elkaar in het gemeentefonds. Dat zit zo fijnmazig in elkaar dat de burgers in Eindhoven via via meebetalen aan de slechte bodem van mijn stad Gouda (dank, dank). Tot op zekere hoogte is het geen probleem om de parameters in dat fonds te wijzigen. Maar waar we het nu over hebben is niet de gebruikelijke geleidelijke wijzigingen. Alle veranderingen bij elkaar genomen – 100.000 criterium, decentralisaties, verschuivende vastgoed posities, bezuinigingen – vormen een schok voor het systeem. Degene die dit gaat wijzigen moet als een Karpov tientallen zetten vooruit denken, anders gaat het mis. Het kan (leuke klus!), maar het is zoiets als precisie chirurgie uitvoeren in een boot op open zee. Je zou niet de patiënt willen zijn.

Dwaast

Het is dus dwaas om met een criterium van 100.000 te komen als dat niet past bij de schaal van regio, uitvoering, burger of beleid. Het is nog dwazer om aan zoiets complex te beginnen als het hele financiële gebouw bol staat van de spanning. Maar echt dwaas is het natuurlijk om – zoals ik hierboven heb gedaan – dat getal van 100.000 letterlijk te nemen. Het getal past in een reeks van uitspraken die kabinetten doen om alles op scherp te zetten en te zeggen: ‘jongens, het is menens.’

Ja, ik ben zo dwaas. Deels hou ik die dwaasheid vol omdat ik zorg heb dat dit kabinet het meent. EN deels hou ik die dwaasheid vol omdat alleen dwaasheid ons kan redden. Het punt is, dat ik dit kabinet volledig gelijk geef dat het iets probeert. Er moet echt iets gebeuren met de wijze waarop we met de overheid omgaan. Zoals ik eerder heb gesteld: we zijn verslaafd aan de overheid. Wij allemaal, inclusief het grootste deel van het bedrijfsleven, de banken in het bijzonder. Van die verslaving komen we niet zomaar af. Dat er iets gebeurd, is dus prima. Alleen, ik hoop dat ze niet letterlijk met dit verhaal gaan komen, want het werkt niet.

Oh, ik weet het, er zit nog een ander verhaal achter aan: dat van de digitalisering. Sluit de loketten maar, we doen alles voortaan digitaal, op afstand. Dan maakt schaal ook niet meer uit. Wil je toch nog een mens aan het loket? Dan hebt u maar twee opties mijn, mevrouw: betalen of een sociale indicatie laten zien.
Ik geloof er dus niet in. Nog dwazer dan het kiezen van een onlogische schaalgrootte als ideaal, is het geloof dat je dat kan doen door tegelijk aan de financiële en digitale knoppen te draaien, de eerste zo ver mogelijk dichtschroevend, de ander min of meer open zettend.  Wat kan je dan anders krijgen dan iets dat heel erg scheef aanvoelt. Mensen haken dan nog verder af van de overheid, maar voelen zich tegelijk er nog kouder door behandeld dan nu al het geval is.

Wat dan? Onlangs zag ik een onderzoek naar bezuinigingen in the International Journal of Public Sector Management (ik mag in de adviesraad zitten). Bij dit artikel wat twijfels bij de representativiteit, maar intuïtief klopt het. Het onderzoek zegt dat overheidsorganisaties die niet door reorganisaties zijn gegaan kleiner en goedkoper zijn dan overheidsorganisaties die daar wel doorheen zijn gesleept. In Nederland kan je zo’n onderzoek waarschijnlijk niet eens doen, zozeer woedt hier de reorganisatiewoede.
Wat, zo dacht ik, als je nu eens de andere kant op redeneert en in essentie alles met rust laat qua schaal. Gewoon, niets doen. Zou je dan niet de eerste grote stap richting bezuiniging al gezet hebben? Voor de andere stappen – want die blijven natuurlijk nodig –  moet je de oplossing vooral aan de achterkant van de overheidsorganisaties blijven zoeken, zo ver mogelijk van de burger af.

Dus als ik dan door ga redeneren – volstrekt als een dwaas, natuurlijk – zou het dan niet logisch zijn om de provincies iets te gaan verkleinen of op te delen? Ze als het ware door hun knieën te laten zakken. Zou het dan ook niet aardig zijn om de schaalvergroting van de back-offices op provinciaal niveau te gaan zoeken, als opdrachtnemer voor de gemeenten. Maar, hoor ik iedereen zeggen, dat kunnen ze helemaal niet. Kijk naar de RUD-vorming. Nou ja, ik zei toch dat ik een dwaas ben. Maar niet zo dwaas, dat ik denk dat provincies dit niet zouden kunnen leren. Een daar mag wel degelijk druk op komen. En bovendien, een belang hebben ze.
Maar goed, het blijft een dwaas idee.

Een slang bijt zich in de staart
en weet zich toch niet eindeloos

Een krab sprint over ’t zand
en voelt zich toch niet rechteloos

Een luiaard kent zijn eigen aard
en weet zich toch nooit werkeloos

Alleen deze mens met z’n verstand
voelt zich steeds weer waardeloos

Het is niet moeilijk om dwaas te worden van het denken over de overheid. Het is te groot, te veel. Juist dan rest vaak niet veel meer dan het grote gebaar of een indrukwekkend getal. Het geeft zeker de indruk van draagkracht. Waar ik voor pleit is slimheid. Echte slimheid. Soms is niets doen beter dan het verkeerde doen, soms is de andere kant op redeneren de enige manier om vooruit te komen.

Peter Noordhoek

www.northedge.nl


Onze wereld is groot, complex en hoog als een berg. Weersomstandigheden wijzigen zich voortdurend. Hoe kom je dan aan de top?
Kaarten en instrumenten kunnen helpen. U vindt er hier vele. Het echte geheim schuilt in de mentaliteit waarmee u de berg te lijf gaat. Dan geldt wat iemand ooit vertelde: ‘De noordkant van een berg is het moeilijkste om te beklimmen, maar het meeste de moeite waard.’ Bij Northedge gaan we voor kwaliteit boven kwantiteit. Het vergt meer denkwerk, meer inspanning, meer van meer. Maar het is zo de moeite waard.  

Peter Noordhoek