Maandelijks archief: maart 2012

Over de grens. Een straf op lang onderhandelen.

Nederland ontdekt nu wat andere landen ook is overkomen: onderhandelen moet in een hoger tempo. België kon het zich veroorloven om eindeloos te formeren, totdat de duimschroeven van beurs en Brussel er op gingen. Eerder was de druk er al bij Berlusconi op gegooid en werd Papandreou tot de orde geroepen toen hij een referendum wilde uitschrijven. Waarom meent men zich in Nederland dan nog een onderhandeling van 3 weken te kunnen permitteren, laat staan nog een paar weken meer?

De kunst van het onderhandelen

Eerder schreef ik dat de 3 weken termijn net zo scherp moest worden gezien als de 3% norm. Vlak daarvoor was Wilders gezegd dat er op meer weken moest worden gerekend. Daar is nooit tegengas opgegeven, integendeel. Er is door de Rijksvoorlichtingsdienst zelfs ontkend dat de 3 weken ooit als harde termijn zijn bedoeld. Maar waarom het dan aankondigen? Toen uiteindelijk de CPB-cijfers kwamen en deze de ernst van de situatie lieten zien, was de eerste reactie om toch vooral onder de 3% norm uit te komen. Dat gebeurde weliswaar niet bij monde van de onderhandelaars, maar als een partij als VNO-NCW daar openlijk voor pleit, is het duidelijk dat dit een echo bij in ieder geval sommige onderhandelaars zal hebben. Met andere woorden; bij deze onderhandelingen is tevoren niets aan de achterkant afgegrendeld, noch de termijn, noch het kader.

Bij partijen die nieuw voor elkaar zijn is een open onderhandelingsproces wellicht te billijken. Maar toch niet in een situatie als deze? De partijen hebben elkaar eerder weten te vinden, de personen kennen elkaar goed. Een aantal randvoorwaarden, zoals de 3%, hadden te voren wel degelijk als kader kunnen worden meegegeven. Zo moeilijk is het nu ook weer niet om tevoren een inschatting van de effecten van het afwijken van deze norm te maken. Toch heeft de enige poging om verwachtingen te managen in feite bestaan uit een keuze voor het Catshuis als locatie en een keuze voor radiostilte. De eerste keuze is al met telelenzen doorbroken, de tweede wordt moeilijker te handhaven naar mate de tijd vordert.

Voorbereiding

Hoe is de voorbereiding eigenlijk gegaan? Waarom heeft Rutte niet tevoren en publiekelijk een paar lijnen geformuleerd? Het zal ingegeven zijn door de inhoudelijke uitgangsposities. Nu staan die ook wel heel erg tegenover elkaar. Vooraf werd er wel ruw via twitter voor de boeg geschoten. De prijs voor die twitterbotheid is hoog. De dichte mond van de premier bij de Polenwebsite, het wel open doen van die mond bij de publicatie van een VVD-senator – de premier zal het gevoel hebben gehad dat hij geen kant op kon. Dat maakt het logisch om zo dicht mogelijk bij de traditionele Nederlandse onderhandelingsmethoden te blijven, waarbij vooral de tijd en een goede ondersteuning het werk moeten doen.

Toch blijkt angst weer een slechte raadgever. De druk van buiten en de persoonlijkheid en positie van Wilders lijken een snel akkoord onmogelijk te maken. Het was half ludiek bedoeld toen ik schreef dat de termijn van 3 weken net zo hard was als de 3% norm. Een milde provocatie. Ik krijg meer gelijk dan ik wilde of voorzag. Ook als het gerucht klopt dat het deze week nog tot een akkoord komt, voorspel ik dat er veel spijt zal zijn over het proces – en dat vooral bij de regeringspartijen, die zich eerder gedwongen zullen voelen zich ‘verantwoordelijk’ op te stellen.

Naar de toekomst toe

Wat nu gebeurd is geen incident. De crisis zal langer duren in Europa. Als ons imago van degelijk land gaat sneuvelen en de innige relatie met Duitsland doorbroken wordt, zal dat een permanente druk geven op het politiek proces. Vergeet niet: elk procentpunt extra rente is al snel honderden miljoenen aan extra bezuinigingen. Die druk zal er zeker zijn als we nu niet tot een akkoord komen en een herschikking of nieuwe verkiezingen nodig blijken te zijn. Maar ook bij volgende kabinetsformaties gaat dit spelen. De onderhandelingstermijnen zullen aanmerkelijk korter moeten worden.

Wat gaat dit betekenen? Nogal wat. Stel dat we van een verkorte termijn uitgaan, zeg een maand, wat eigenlijk het maximale lijkt voor wat een normaal onderhandelingsproces kan hebben en wat Brussel en de beurs kunnen hebben. Wat mag er dan worden verwacht?

– zowel minderheidskabinetten als brede coalities zullen vaker gaan voorkomen
– er komt een ander type informateur: meer ‘take it or leave it’: voor jouw partij een ander
– minder de houding van het ‘gevraagde meisje’ voor de kleinere partijen
– meer anticiperen op onderhandelingen voorafgaand aan verkiezingen. Het kan zelfs helpen bij een fusieproces tussen partijen
– de Koningin wordt gevraagd maar zelf het nieuwe kabinet vast te stellen. De partijen komen er niet op tijd uit

Dit laatste punt nog even om uiting aan mijn irritatie te geven over het feit dat een parlementaire meerderheid juist nu de enige neutrale persoon uit het onderhandelingsproces weg wil halen. Hoe dan ook, een verstrakking van onderhandelingstermijnen zal het politieke landschap verder doen veranderen. Hou maar rekening met een onrustige rit!

 

Peter Noordhoek

Lijnen in de lichaamstaal: op het terras van het Catshuis

De positie van de personen en de lichaamstaal zegt weer allles. Het Catshuisoverleg is nog niet dichter bij een oplossing.

Bron - ANP Phil Nijhuis

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hij zal zijn lichaam niet verstoppen

Zelfs scheef torent hij nog

boven de stoelzitters uit

Haar strak, das strak, pak strak

Strak in het keurslijf van

zijn eigen keuzes

Niet passend bij dit lentegesprek

Zo passend bij zijn passie

 

Dit zijn geen onderhandelingen

Zelfs zittend kan niet gebogen worden

 

Wat ik hierboven in dit gedicht beschrijf is puur mijn verbeelding. Wat volgens mij geen dichterlijke verbeelding is, is dat het tij aan het verlopen voor de onderhandelaars in het Catshuis. Alle partijen houden zich keurig aan de afspraak om geen mededelingen te doen over het verloop van de onderhandelingen, maar de wereld staat duidelijk niet stil. Integendeel. En dan heb ik het niet eens over het vertrek van Brinkman uit de PVV-fractie. Dit weekend kwam van alle kanten het signaal dat onze reputatie in het buitenland zware averij oploopt. Deels komt dit doordat de media het gat van de radiostilte gaan vullen met hun eigen ruis, maar er is ook echt iets aan de hand. De betekenis daarvan is dat de principiële tegenstanders van de gedoogconstructie met de PVV nu gezelschap krijgen van de pragmatici. Deze pragmatici – ik hoor er zelf deels toe – gingen met de constructie mee omdat er geregeerd moet worden en een realistisch alternatief ontbreekt. In veel opzichten heeft dit gedoogkabinet niet teleurgesteld. In termen van daadkracht heeft het kabinet het tot nu toe behoorlijk gedaan – naar omstandigheden, en heeft de oppositie het verknald – ondanks gunstige omstandigheden. Maar nu moet het kabinet oppassen. De prijs voor de gedoogconstructie wordt te hoog – en dat is nog voordat we de uitslag van de onderhandelingen kennen. Straks hoeft het niet meer. De PVV moet zichtbaar buigen – ook om in het buitenland een verhaal te hebben.

 

Peter Noordhoek

 

 

De kunst van het tijdig loslaten

Beste lezers, kijk even mee met deze korte video. Spectaculair.

De piloot bleek dus niet in staat om zijn stuurknuppel los te laten. Terwijl hij alle signalen kreeg om er uit te springen – eject, eject, eject! – bleef hij tot het bijna te laat was zijn toestel besturen. Hij werd er een paar centimeter korter door.

Dit voorbeeld kan met vele andere worden aangevuld. Brandweermannen die na een bosbrand dood worden gevonden met hun schoppen nog in de verkoolde hand. Schoppen die ze volgens hun chefs al lang hadden moeten neerleggen om te maken dat ze wegkwamen, etc. Het is een van de basisnoties geworden achter Weick en Sutcliffe’s analyse¹ van de reactie van mensen op onverwachte gebeurtenissen. Ze houden verkrampt vast aan wat ze doen en wat ze in hun handen hebben. De blik vernauwt zich letterlijk. Tunnelvisie slaat toe juist op het moment dat alle zintuigen open zouden moeten staan. Helaas, zo zijn we biologisch gebakken en het vergt een bewuste tegen-intuïtieve inspanning om daar doorheen te breken.

Wat voor individuele mensen geldt, geldt nog sterker voor groepen en organisaties, al levert het niet dezelfde dramatische beelden op. In anonieme kantoorgebouwen worden beleidsnotities geschreven over problemen die als ernstig worden ervaren en waar dus iets aan moet gebeuren. Er is sturing, regie, beheersing nodig. In eerste instantie is dat logisch en doorgaans prima, in laatste instantie kan het iets worden waar te lang aan vast wordt gehouden. En dat houdt me erg bezig. Bijvoorbeeld omdat we nu in een fase gaan belanden dat linksom of rechtsom de overheid niet meer alles kan financieren en zaken los zal moeten laten. Dat wordt wennen. Dat wordt vooral: ontwennen.

Maar ondertussen verruilen we de sturende rol voor de regierol en gaan we daarna over naar de controlerende rol, toezichthoudende rol, enzovoort. Ja, het gaat om grote belangen en veel belastinggeld. Je moet er niet aan denken dat het mis kan gaan. Maar toch; doorgaan met sturen terwijl alle signalen op rood staan is ook geen optie. Laat dan toch los, bestuurders, ambtenaren. Heus, als het nodig is pakt de samenleving² – en niet alleen de markt – het op. En er is nog meer dan voldoende wat jullie wel moeten blijven doen.

 

¹ Zie o.a. Weick & Sutcliffe – Management van het onverwachte, 2012 plus meerdere artikelen op deze site over HRO – hoog betrouwbaar organiseren.

² Er is een mooie reis naar Londen gepland – 27-29 juni 2012 – om Britse voorbeelden te bekijken in het kader van Big Society http://bit.ly/xGF11D, maar ook in Nederland zijn er vele voorbeelden van te vinden.

 

Peter Noordhoek

www.northedge.nl

 

 

 

Casus notariaat: te laat het goede

Het notariaat staat onder druk. Een bestuur wordt naar huis gestuurd. Iedereen heeft het over ‘de’kwaliteit van het notariaat en het enige waarover men het eens wordt is dat er een tekort van is. Maar is het niet te laat? Moet het niet over een andere boeg?

Op verzoek van VM-platform / VM-online een 2-minuten videoblog met mijn analyse van de situatie binnen het notariaat. Voor veel meer achtergronden en antwoorden verwijs ik graag naar het boek ‘branchebrede kwaliteit’.

PvdA III: time for teamspirit

Terwijl Samsom zijn voorsprong vergroot, wordt het voor mij tijd om weer wat afstand te nemen van de race om het fractievoorzitterschap van de PvdA. Niet alleen omdat het weinig zin meer heeft om naar individuele kandidaten te kijken (al blijft het een genot de Lutz-story te volgen), maar omdat ik liever terug ga naar mijn oorspronkelijke vraag. Die vraag luidde: welke kandidaat is het meest geschikt de cultuur van de PvdA bij te buigen? Samsom is qua visie en energie voor mij de logische kandidaat en als persoon ben ik hem ook gaan waarderen, maar wat voor partij zet hij neer als het om de omgangsvormen gaat? En heus, dat doet er toe. Richting de eigen partij, richting de andere partijen en niet in het minst richting media en publiek. Zo vind ik zelf niet dat het imago van het CDA klopt, maar het het is wel een gegeven dat het beter kan. Dan is elke dag dat je daar niet aan werken kan een verloren dag. Samsom heeft de afgelopen week voor zijn partij meer dan een dag verloren.

Intuïtief boos

Samsom was zich dit onvoldoende bewust toen hij uithaalde naar burgemeester Wolfson. Hij dacht kennelijk een eerlijk antwoord te geven op een vraag waar hij niet voor weg wilde duiken. Waar hij een mening over heeft. En dus deed hij wat zijn intuïtie van hem vroeg: zich recht voor z’n raap uitspreken. Maar ja, het is wel zijn partijgenoot. Zijn ex-collega, teamlid. En burgemeester van zijn partij. Gaat Wolfson weg, dan kan de PvdA waarschijnlijk even gedag zeggen richting grote stad Utrecht. Allemaal irrelevant, zou je kunnen redeneren. En in moderne (media-) ogen is dat ook zo. Zeg wat je denkt. Kom in opstand tegen half-hartig, slap optreden in situaties van discriminatie. Benoem wat fout is. Dan ben je een man. Al dat andere laat zien dat je niet authentiek bent, Haags, slecht. Samsom ging iets te snel in die versimpeling mee.

De regels van het schoolplein

Een fractievoorzitter in oppositietijd is vele dingen tegelijk. Gezicht, spreekbuis, een ‘ik val aan, volg mij-figuur’, maar ook teamleider, toonzetter, manager zelfs – en verleider. Verleider van de kiezer, maar net zo zeer: verleider van de andere partijen. Op dit moment wordt er in het Catshuis met de PVV onderhandelt omdat er geen serieus alternatief voor het huidige kabinet is. Concreet: omdat de PvdA geen serieus alternatief is.
De nieuwe fractievoorzitter mag laten zien dat hij op het schoolplein bij de stoere jongens hoort, maar ministens zozeer zal hij moeten laten zien dat hij op het schoolplein ook een goed kameraad kan zijn. En misschien moet ie ook laten zien dat hij het schoolplein ontstijgen kan. Cohen had dat laatste in zich, maar werd elke keer voor gek gezet als hij op het schoolplein landde. De nieuwe fractievoorzitter – en ik hou het er op dat het Samsom is – zal op een gegeven moment het stof van zich af moeten slaan en moeten laten zien dat hij meer is dan een vechtjas en campagnebeest. Het is time for teamspirit. Anders is het aansluiten geblazen bij die andere partij die wel de regels van het schoolplein kent.

Onderhandelingen: quick-slow-slow

Tot zover mijn reflectie op de interne PvdA campagne. Volgende week weten we wie het geworden is. Ondertussen worden de onderhandelingen in het Catshuis voortgezet. Onderhandelingen? Als het een dans was zouden we het een quick-slow-slow moeten noemen. 3 uurtjes hier, 5 uurtjes daar. Heren, dame, zo bouw je geen stoom op. Zelden is er een onderhandeling met meer mediafanfare begonnen. Dat is prachtig als je druk wilt opbouwen voor een onderhandeling, maar dan laat je die druk toch niet verlopen? Die 3 weken waren natuurlijk te mooi om waar te zijn, maar zo vermoed ik dat het al snel juni wordt voordat ze er uit zijn. Misschien dat Wilders daar beter van wordt, maar niemand anders. Kom Rutte, zet de druk er op.

 

Peter Noordhoek

 


Onze wereld is groot, complex en hoog als een berg. Weersomstandigheden wijzigen zich voortdurend. Hoe kom je dan aan de top?
Kaarten en instrumenten kunnen helpen. U vindt er hier vele. Het echte geheim schuilt in de mentaliteit waarmee u de berg te lijf gaat. Dan geldt wat iemand ooit vertelde: ‘De noordkant van een berg is het moeilijkste om te beklimmen, maar het meeste de moeite waard.’ Bij Northedge gaan we voor kwaliteit boven kwantiteit. Het vergt meer denkwerk, meer inspanning, meer van meer. Maar het is zo de moeite waard.  

Peter Noordhoek